Do bệnh tật
Có một số nguyên nhân gây mất ngủ ở người cao tuổi. Chẳng hạn như mất ngủ do chức năng của cơ thể bị suy giảm - tuổi tác càng cao thì mọi chức năng của cơ thể đều bị suy giảm, trong đó chức năng của hệ thần kinh trung ương là nhạy cảm nhất. Tế bào thần kinh trung ương của con người kể từ lúc phôi thai phát triển cho đến khoảng tuổi 25 là hoàn chỉnh. Sau lứa tuổi này thì mỗi ngày có khoảng 3.000 tế bào nơ-ron thần kinh bị hủy hoại. Sự kiện này bắt đầu làm ảnh hưởng dần đến các chức năng của cơ thể. Tuổi càng cao thì tổ chức thần kinh càng bị sa sút. Vì thế mà ngoài các chức năng khác bị ảnh hưởng xấu thì giấc ngủ cũng không thể không bị ảnh hưởng.
Mất ngủ do bệnh tật - có rất nhiều loại bệnh làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của người cao tuổi. Loại hay gặp nhất là đau nhức xương khớp, đặc biệt là khi thay đổi thời tiết; bệnh về tim mạch, điển hình là bệnh tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim (thiểu năng mạch vành) cũng ảnh hưởng đến giấc ngủ; bệnh về đường hô hấp như bệnh giãn phế quản, hen phế quản... gây ho nhiều, càng ho thì càng ảnh hưởng đến giấc ngủ; bệnh đường tiêu hóa ảnh hưởng nhiều nhất đến giấc ngủ là bệnh về dạ dày và bệnh viêm đại tràng mãn tính. Cơn đau âm ỉ, đầy hơi, chướng bụng rất khó chịu làm cho bệnh nhân mất ngủ kéo dài, lo lắng nhiều và gầy sút trông thấy; các bệnh về đường tiết niệu, nội tiết như u xơ tiền liệt tuyến, sỏi tiết niệu (sỏi thận, bàng quang, niệu quản), đái tháo đường thường hay đi tiểu đêm gây mất ngủ hoặc giấc ngủ không sâu, không ngon.
Do ăn uống, môi trường
Mất ngủ do ảnh hưởng xấu của môi trường đang sinh sống - môi trường sống có tác động rất lớn đến đời sống con người, trong đó có người cao tuổi. Một số yếu tố hay gặp như: nhà cửa chật chội, đông người, ồn ào, bụi bặm, mất vệ sinh... sẽ làm cho người cao tuổi rất khó ngủ. Những tình huống này thường gặp ở vùng đô thị. Ngược lại, môi trường vùng nông thôn, miền núi lại có tác động tốt đối với người cao tuổi, vì không khí trong lành, ít tiếng động, tiếng ồn...
Mất ngủ còn do ăn uống không điều độ. Nếu ăn uống quá no, uống nhiều nước trước khi đi ngủ, hoặc uống nhiều bia, rượu, ăn nhiều chất kích thích thì ảnh hưởng xấu không nhỏ đến giấc ngủ.
Người cao tuổi muốn có giấc ngủ ngon nên ăn uống điều độ và không nên kiêng khem quá mức (tùy theo từng loại bệnh bác sĩ sẽ tư vấn các loại thức ăn kiêng, nước uống cho phù hợp) và cũng không nên quá lạm dụng trong khâu ăn uống, nhất là rượu và các loại thức uống có cồn. Tập thể dục nhẹ nhàng là việc làm hết sức cần thiết cho giấc ngủ của người cao tuổi như: đi bộ, tập thể dục dưỡng sinh...
PGS.TS Bùi Khắc Hậu
Bản để in ra
