Mặt trái của bù lỗ xăng dầu

Thứ sáu, 25/07/2008

Cơ chế bù lỗ giá xăng dầu hiện nay chưa tạo động lực cạnh tranh trong doanh nghiệp, chưa khuyến khích được người dân tiết kiệm xăng dầu

Cách bù lỗ xăng dầu của Nhà nước hiện tại là chưa hiệu quả, vì nó chưa tạo động lực cạnh tranh cho doanh nghiệp và chưa khuyến khích người dân tiết kiệm xăng dầu.

Giám đốc một đầu mối nhập khẩu xăng dầu (yêu cầu không nêu tên) cho rằng, cách bù lỗ xăng dầu của Nhà nước đang gây lãng phí ngân sách và không tạo động lực cho người dân lẫn doanh nghiệp tiết kiệm chi phí.

Lỗ càng nhiều, bù lỗ càng nhiều

Hàng tháng, doanh nghiệp nhập khẩu được nhận 95% số tiền bù lỗ của Nhà nước trên số xăng dầu nhập khẩu. Số 5% còn lại sẽ được Nhà nước bù lỗ vào cuối năm. Việc bù lỗ dựa trên việc kiểm tra các hoá đơn chứng từ tại thời điểm nhập khẩu.

Ví dụ, tháng 6/2008, một doanh nghiệp nhập một lô dầu DO với giá 170 USD/thùng. Doanh nghiệp sẽ cộng thêm các chi phí vận chuyển, bảo hiểm, lưu kho, hao hụt... Nếu tổng chi phí một lít dầu DO là 19.900 đồng/lít, doanh nghiệp vẫn buộc phải bán theo giá quy định của Nhà nước là 15.900 đồng/lít. Mỗi lít dầu bán ra thị trường, doanh nghiệp bị lỗ 4.000 đồng/lít. Nếu kiểm tra thấy chứng từ đúng và những khoản chi hợp lệ, Nhà nước sẽ bù lỗ cho doanh nghiệp 4.000 đồng/lít.

Với cách thức như trên, doanh nghiệp có chi phí càng cao, càng được bù lỗ nhiều. Đây là điều nghịch lý trong việc bù lỗ xăng dầu. Chẳng hạn, nếu doanh nghiệp đã tính chi phí khấu hao kho bãi xong, chi phí này sẽ không được tính vào khoản bù lỗ. Và thay vì có thể tận dụng kho cũ để tiết kiệm chi phí, doanh nghiệp lại đi xây kho bãi mới để được tính khấu hao vào giá thành, để được bù lỗ. Doanh nghiệp chọn được đầu mối nhập khẩu với giá tốt hơn, quản lý khấu hao tốt và tiết kiệm được chi phí trong kinh doanh vẫn được bù lỗ như những doanh nghiệp khác, dựa trên chi phí hợp lệ. Vô hình chung, cách bù lỗ này đã không khuyến khích giảm chi phí và Nhà nước cũng không tiết kiệm được ngân sách.

Nên bù lỗ giá dầu, thả nổi giá xăng?

Ông Đặng Vinh Sang, tổng giám đốc công ty TNHH một thành viên dầu khí TP.HCM (Saigon Petro) cho rằng với cách bù lỗ như hiện nay, Nhà nước đang trợ giá xăng dầu cho cả doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Và lợi nhuận thu được, những doanh nghiệp này chuyển ra nước ngoài. Việc bù lỗ cũng tạo cho người dân có tâm lý “xài thoải mái” và không thật sự có ý thức tiết kiệm về nguồn năng lượng đang sử dụng.

Đối với giá xăng, Nhà nước nên để doanh nghiệp tự do kinh doanh và vận hành theo cơ chế thị trường. Ông Sang cho rằng, cần phải tách bạch giữa xăng và dầu. Bởi mức ảnh hưởng của hai mặt hàng này đối với nền kinh tế khác nhau. Thực tế giá xăng tăng chủ yếu ảnh hưởng trực tiếp đến người xe ôm, các hãng taxi và các phương tiện đi lại của người dân. Giá dầu lại tác động trực tiếp lên nền kinh tế, từ khâu sản xuất hàng hoá đến vận chuyển, đều sử dụng dầu.

Chia sẻ quan điểm với ông Sang, một chuyên giá kinh tế cũng cho rằng, trong đợt tăng vừa rồi, giá xăng tăng 30%, giá dầu chỉ tăng 14%. Tỷ lệ tăng 14% của giá dầu sẽ được hạch toán trực tiếp vào hàng hoá đang lưu thông trên thị trường. Chính phủ đã cân nhắc kỹ vấn đề, bởi nếu tiếp tục bù lỗ giá xăng, khoản tiền bù lỗ này cũng từ ngân sách mà ra, người dân cũng phải chịu số tiền này. Mặt hàng dầu chiếm 53% tổng lượng tiêu thụ xăng dầu, để giảm thiểu tác động đến sản xuất kinh doanh, mức tăng chỉ khoảng 14%. Khoản lỗ từ dầu diezel được Nhà nước bù lỗ khoảng 70 – 80%, tổ chức cá nhân sử dụng dầu diezel chia sẻ 20 – 30%.

Không đồng ý với Saigon Petro, ông Vương Đình Dung, giám đốc công ty xăng dầu Quân đội cho rằng, chưa đến lúc “thả nổi” thị trường xăng dầu, bởi đây là mặt hàng chiến lược, đang biến động bất thường và ảnh hưởng nhiều đến nền kinh tế quốc dân.