Kinh tế Mỹ có đánh mất “cứu cánh”?

Thứ ba, 08/07/2008

Điểm sáng duy nhất của kinh tế Mỹ hiện nay là xuất khẩu. Gần đây khi kinh tế toàn cầu chững lại, người ta lo ngại kinh tế Mỹ sẽ mất đi trợ lực quan trọng

Tăng trưởng ở thị trường toàn cầu giúp công ty Mỹ duy trì được doanh số bất chấp tình hình thị trường nội địa không mấy khả quan.

Một điểm sáng duy nhất trong thị trường chứng khoán Mỹ năm nay là xuất khẩu tăng. Tuy nền kinh tế nội địa đang suy yếu, số lượng sản phẩm tại những công ty như Caterpillar (một công ty máy xây dựng của Mỹ) vẫn tăng cao để đáp ứng nhu cầu từ thị trường xuất khẩu đang bùng nổ.

Hiện nay nhiều người đang lo ngại rằng kinh tế toàn cầu, trước ảnh hưởng của giá dầu tăng cao sẽ tiếp bước Mỹ lâm vào khủng hoảng kinh tế. Khả năng nhu cầu hàng hóa sụt giảm tại châu Âu và nhiều nước đang phát triển khiến nhà đầu tư Mỹ đau đầu và làm giảm giá cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trong những tuần gần đây.

Thị trường gần đây đã thay đổi chóng mặt. Cổ phiếu của Caterpillar trong 6 phiên giao dịch gần nhất giảm 12%. Cổ phiếu nhóm ngành công nghiệp giảm 14% trong tháng 6, tệ nhất so với các nhóm ngành khác chỉ trừ ngành tài chính.

Giá dầu, giá hàng hóa tăng cao, lạm phát tăng nhanh trên toàn thế giới. Một chuyên gia kinh tế học của Mỹ phát biểu vấn đề lạm phát trở nên trầm trọng nhất tại những nền kinh tế mới nổi tăng trưởng quá nóng. Sự tăng trưởng của những nền kinh tế này sẽ chững lại trong thời gian tới.

Những Ngân hàng Trung ương trên toàn thế giới đã “dội một gáo nước lạnh” vào nền kinh tế của họ bằng việc tăng lãi suất. Lạm phát hiện nay không chỉ là mối lo của riêng các nước đang phát triển. Ngân hàng Trung ương châu Âu ECB đã tăng lãi suất chủ chốt vào ngày 03/07 để kiềm chế lạm phát bất chấp kinh tế châu Âu tăng trưởng không mấy khả quan. FED mới đây cho biết họ sẽ chưa cắt giảm lãi suất chủ chốt trong ngắn hạn.

Việc kinh tế toàn cầu chững lại cho đến nay đã luôn ám ảnh tâm trí nhà đầu tư. Tuy nhiên mối lo về xuất khẩu Mỹ là một mối lo mới.

Giá năng lượng, nguyên liệu thô và vận chuyển tăng chóng mặt nay đã tác động đến thị trường toàn cầu. Nếu nhu cầu đi xuống, việc tăng giá hàng hóa để bù đắp cho chi phí cao là điều hết sức khó khăn. Thêm nữa, trong khi xuất khẩu là cứu cánh cho kinh tế Mỹ thời gian qua, nay khi xuất khẩu suy yếu, kinh tế Mỹ không thể tránh khỏi ảnh hưởng.

Các chuyên gia phân tích và chuyên gia kinh tế nhận xét kinh tế một số nước trên toàn cầu sẽ vẫn tăng trưởng, theo họ thế giới sẽ chứng kiến kinh tế tăng trưởng chững lại chứ không phải là suy thoái kinh tế.

Tuy nhiên, các Ngân hàng Trung ương hiểu rất rõ rằng lãi suất cao và tăng trưởng kinh tế chững lại một phần là cần thiết để làm giảm lạm phát. Chuyên gia kinh tế trưởng tại Principal Global Investors (PFG) cho rằng để giá dầu giảm, thế giới nên điều chỉnh giảm bớt tăng trưởng kinh tế.

Kinh tế nhiều nơi trên thế giới chưa thể chậm lại, đặc biệt là những nền kinh tế hàng hóa như Nga, Trung Đông hay châu Mỹ - Latinh. Một số nước còn lại đang chịu ảnh hưởng của những vấn đề nội tại của nền kinh tế Mỹ. Nhà kinh tế học tại PFG nhận định:”Kinh tế Mỹ đang đóng vai trò đầu tầu cho nhiều nền kinh tế trên thế giới, kinh tế Mỹ chững lại, các nền kinh tế khác không tránh khỏi ảnh hưởng, nhưng chúng tôi sẽ sớm phục hồi lại.”

Tuy nhiên câu hỏi sẽ mất bao lâu nữa kinh tế Mỹ mới phục hồi không hề dễ trả lời. Giá hàng hóa thấp hơn sẽ có lợi cho người Mỹ, đặc biệt là những người tiêu dùng Mỹ với tổng mức chi tiêu chiếm tới hơn 2/3 kinh tế Mỹ. Tuy nhiên cho đến nay chưa có gì đảm bảo giá dầu sẽ sớm hạ.

Trong lúc này, chi tiêu tiêu dùng đã chững lại. Điểm tựa duy nhất của kinh tế Mỹ là xuất khẩu thì cho đến nay đã không còn vững chắc nữa.

Các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư đã hơi bi quan quá khi bán tháo cổ phiếu của các công ty xuất khẩu hàng hóa. Trong khi tăng trưởng chững lại tại nhiều vùng của châu Âu như Ý và Tây Ban Nha, nền kinh tế của nhiều nước khác thuộc châu Âu như Đức vẫn tăng trưởng khá tốt.

Hiện không có nhiều dấu hiệu cho thấy cơn sốt xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ dừng lại. Trên thực tế, tốc độ xây dựng co sở hạ tầng có thể tiếp tục tăng rất nhanh. Theo một chuyên gia kinh tế đánh giá, những nước đang phát triển luôn có những khoản tiền nhất định dành cho thời gian kinh tế khó khăn.

Điều khiến nhà đầu tư lo ngại nhất là một loạt những khó khăn trong ngắn hạn bao gồm lạm phát, sự mất ổn định của USD, tăng trưởng có phần chững lại tại châu Âu và lo ngại trên toàn cầu về các nền kinh tế mới nổi. Hiện chưa có cách nào để biết những vấn đề ngắn hạn đó sẽ kéo dài bao lâu.

Tuy nhiên khó khăn ngắn hạn không thể cản trở những kế hoạch dài hạn: thế giới vẫn sẽ liên tục đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng và những doanh nghiệp xuất khẩu Mỹ luôn đáp ứng tốt nhu cầu đó.