Thúc đẩy mạnh sản xuất, xuất khẩu: Biện pháp chống lạm phát cơ bản, lâu dài

Thứ năm, 15/05/2008

Về lâu dài rất cần sự hỗ trợ thúc đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu

Năm 2007, lạm phát của Việt Nam đã cao ở mức hai con số (khoảng 12%). Một loạt các mặt hàng đầu vào sản xuất của nhiều lĩnh vực kinh tế quan trọng tăng cao kéo theo giá các sản phẩm đầu ra tăng khiến hiệu quả sản xuất – kinh doanh của các doanh nghiệp giảm; giá hàng hóa, dịch vụ đầu ra tăng khiến sức mua trên thị trường giảm... đã tác động tiêu cực rất lớn đến sản xuất và tiêu dùng trong nước.

Để đối phó với tình hình này, Chính phủ đã đưa ra một loạt các giải pháp, trong đó có chính sách thắt chặt tiền tệ. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, thắt chặt tiền tệ chỉ là giải pháp kiềm chế lạm phát mang tính cấp bách, vềlâu dài rất cần sự hỗ trợ thúc đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu.

Sự tăng nhanh đột biến của dòng vốn nước ngoài vào Việt Nam sau khi gia nhập WTO (năm 2007) ở mức trên 20 tỷ USD vì thế Chính phủ phải chọn giải pháp tránh sự lên giá của đồng nội tệ (VND) so với đồng USD bằng việc phát hành VND mua USD để trung hòa. Tuy nhiên, theo ông Đặng Đức Anh thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư thì giải pháp này không thực sự hiệu quả do một lượng lớn tiền VND đưa vào lưu thông khiến tổng phương tiện thanh toán và tín dụng từ hệ thống ngân hàng gia tăng nhanh chóng, góp phần đẩy giá cả hàng hóa tiêu dùng tăng. Mặc dù khả năng cạnh tranh về giá của hàng hóa Việt Nam hiện vẫn được duy trì bởi sự mất giá của USD so với các đồng tiền khác của các bạn hàng thương mại lớn của Việt Nam và do việc Việt Nam gắn đồng VND với USD. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, nếu giải pháp trung hòa hóa lượng tiền phát hành thêm vẫn không có hiệu quả và lạm phát vẫn duy trì ở mức cao thì hàng hóa của Việt Nam cũng sẽ mất khả năng cạnh tranh về giá với các đối thủ cạnh tranh chính trong khu vực, nhất là khi USD phục hồi giá trị so với các đồng ngoại tệ mạnh khác.

Thắt chặt tiền tệ sẽ giúp khai thông được luồng vốn đầu tư nước ngoài, giá nhiều mặt hàng nhập khẩu rẻ đi, tăng thêm được lượng hàng hóa góp phần giảm sức ép tăng giá… Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu sẽ gặp khó khăn do VND lên giá làm giảm hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc thắt chặt VND, thu hẹp tín dụng sẽ làm cho doanh nghiệp khó vay vốn hơn trước. Vốn của doanh nghiệp xuất khẩu bị ách tắc do ngân hàng chưa mua hết số ngoại tệ họ thu được từ hoạt động xuất khẩu. Đồng VND lên giá sẽ khuyến khích nhập khẩu hơn xuất khẩu làm mất cân đối cán cân thương mại. Để bù đắp thâm hụt thương mại chúng ta lại phải tích cực đi tìm các nguồn ngoại tệ khác như vay nợ, kiều hối, đầu tư nước ngoài… Thế nhưng, trừ khoản kiều hối, còn lại các nguồn ngoại tệ khác huy động được phần lớn đều theo quan hệ “có vay – có trả”.

Để ổn định kinh tế vĩ mô, trước mắt các chuyên gia cho rằng, vẫn cần thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ theo hướng hạn chế tăng trưởng tín dụng nhằm giảm bớt áp lực phía cầu; cải thiện năng lực dự báo và điều hành của Ngân hàng Nhà nước; mua bổ sung dự trữ ngoại hối dự phòng khả năng đảo chiều luồng vốn; chính sách tỷ giá phải linh hoạt theo cả chiều giảm và tăng giá đồng VND so với USD; Ngân hàng Nhà nước cần tập trung vào tỷ giá hối đoái “thực” hơn là tỷ giá hối đoái “danh nghĩa” với USD; cần có giải pháp hạn chế bớt dòng vốn chảy vào, đặc biệt là các nguồn vốn đầu cơ ngắn hạn nhằm giảm bớt tác động tiêu cực và ngăn ngừa khả năng rút vốn đột ngột cũng như khủng hoảng tài chính; trong trường hợp luồng vốn đảo chiều, tỷ giá hối đoái danh nghĩa cần được giảm giá mạnh để giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối; việc rút nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước khỏi lưu thông cần có lộ trình tránh gây sốc ảnh hưởng đến nguồn cung ứng vốn cho nền kinh tế và an toàn hệ thống ngân hàng...

Về lâu dài, cần thúc đẩy mạnh sản xuất hàng hóa và xuất khẩu. Chính phủ cần phát động và áp dụng cuộc vận động “dùng hàng nội”, “tiết kiệm chi phí sản xuất”, “tiết kiệm năng lượng”…; có các biện pháp kiểm soát nhập khẩu, nhập siêu, nhất là các hàng hóa tiêu dùng xa xỉ; có chiến lược dự trữ quốc gia đối với một số mặt hàng thiết yếu; tích cực kiểm soát dịch bệnh trong nông nghiệp; rà soát cơ chế tạm nhập, tái xuất, nhanh chóng xóa bỏ các rào cản dẫn đến tình trạng hàng hóa bị lưu kho, vốn của doanh nghiệp bị đọng ở cơ quan thuế. Tăng cường các biện pháp hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp… như tăng cường các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc giảm chi phí đầu vào nhằm hạn chế sự phá sản hàng loạt của các doanh nghiệp này gây tác động xấu đến nền kinh tế; kiên quyết bình ổn giá đối với một số mặt hàng vật tư, nguyên vật liệu chiến lược; đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ tín dụng chú ý đến doanh nghiệp nhỏ và vừa kết hợp với các hỗ trợ khác về mặt bằng sản xuất, đào tạo quản lý, công nghệ, thông tin…; tăng cường cải cách hành chính trong đăng ký kinh doanh, đầu tư để khuyến khích thành lập doanh nghiệp và chuyển đổi các hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp giúp họ tăng cường hiệu quả kinh doanh…/.