Không vì chứng khoán đi xuống mà chậm cổ phần hóa

Thứ tư, 14/05/2008

Theo phương án đã được phê duyệt trong giai đoại 2007 – 2010, cả nước cần sắp xếp 1.553 doanh nghiệp Nhà nước nhưng năm 2007 cả nước mới chỉ có 82 DNNN được CPH, chỉ đạt 21% kế hoạch mà Thủ tướng Chính phủ đề ra...

Sự tụt dốc của thị trường chứng khoán được xác định là nguyên nhân chính khiến tiến trình cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) bị chậm lại do lo ngại khi phát hành cổ phần lần đầu ra thị trường (IPO) sẽ thu về giá trị thấp. Tuy nhiên, để bảo đảm kế hoạch sắp xếp doanh nghiệp đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Chính phủ đã chỉ đạo: không vì sự đi xuống của thị trường chứng khoán mà làm chậm tiến trình này.

Thực tế trong thời gian qua, sự sụt giảm của thị trường chứng khoán khiến không ítdoanh nghiệp (DN) lo ngại về kết quả thu được từ các đợt phát hành cổ phần lần đầu (IPO). Đối với những doanh nghiệp lớn, có thương hiệu, thì việc IPO có ý nghĩa quan trọng, do thu được giá trị lớn từ cổ phần. Trong khi đó, thị trường chứng khoán luôn trong tình trạng ảm đạm từ giữa năm 2007 đến nay đã khiến nhiều doanh nghiệp có tâm lý chờ đợi, trì hoãn tiến trình phát hành IPO. Tính đến thời điểm này, chỉ số VN- Index đã xuống dưới ngưỡng 500 điểm càng làm cho nhiều DN có lý do để trì hoãn. Điển hình như Tổng công ty Rượu – Bia - Nước giải khát Hà Nội và Tổng công ty Rượu- Bia- Nước giải khát Sài Gòn, mặc dù có tiềm lực tài chính tốt, nhưng kết quả cổ phần hóa lại không được như mong muốn.

Tại hội nghị toàn quốc về công tác đổi mới sắp xếp doanh nghiệp Nhà nước mới đây, hầu hết các ý kiến vẫn cho rằng, cho dù thị trường có diễn biến không thuận lợi nhưng tiến trình cổ phần hoá các DNNN nên được thực hiện đúng kế hoạch. Vì những lợi ích thu được từ cổ phần hóa đối với các doanh nghiệp, đối với người lao động và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách Nhà nước là rất rõ ràng.Qua cổ phần, DN được cơ cấu theo hướng tập trung quy mô lớn, hướng vào những ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế; quy mô vốn của DNNN được tăng lên đáng kể. Năm 2001, vốn bình quân của DNNN khoảng 24 tỷ đồng, nay tăng lên đến 63,6 tỷ đồng. 

Tài chính DN được lành mạnh hoá thông qua việc cơ cấu lại các khoản nợ; xử lý tài sản là vật tư, hàng hoá ứ đọng, tồn kho, máy móc thiết bị cũ…Qua thực tế hoạt động hơn một năm của 850 DN hoàn thành cổ phần cho thấy, vốn điều lệ bình quân tăng 44%, doanh thu tăng 23,6%, lợi nhuận thực hiện tăng 139,76%, nộp ngân sách tăng 24,9%, thu nhập người lao động tăng 12%, số lao động không những không giảm mà bình quân tăng 6,6%, đặc biệt cổ tức bình quân đạt 17,11%, trong đó 71,4% số DN có cổ tức cao hơn lãi tiền gửi ngân hàng.

Theo Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Đào Văn Hưng, mô hình công ty cổ phần mang lại hiệu quả cao trong hoạt động, đem lại lợi ích cao cho doanh nghiệp và người lao động. Vì vậy cần phải đẩy mạnh tiến độ cổ phần hoá doanh nghiệp theo lịch trình đã phê duyệt. Việc giãn IPO của một số doanh nghiệp là không hợp lý, vì doanh nghiệp không nên quá quan tâm đến giá trị thu về khi tiến hành IPO mà vấn đề chính là doanh nghiệp phải đưa ra mô hình quản lý hiệu quả. Rõ ràng, nếu chỉ quan tâm về “số chấm” - tức là giá trị cổ phiếu sẽ không bảo đảm tiến độ cổ phần hoá và còn có thể góp phần làm cho thị trường phát triển theo tính chất bong bóng.

Tiến độ cổ phần hoá chậm được xác định là ngoài yếu tố giá trị cổ phiếu, còn do nhận thức chưa tích cực về cổ phần hóa của nhiều doanh nghiệp. Đã có nhiều doanh nghiệp ngại tổ chức bán đấu giá cổ phần qua Trung tâm Giao dịch chứng khoán vì các thủ tục phức tạp. Liên quan đến vấn đề này, Chính phủ đã chỉ đạo, kế hoạch cổ phần hóa, danh mục các doanh nghiệp cổ phần hóa đã được lập và cần phải thực hiện quyết liệt. Chính phủ không có chủ trương về dừng cổ phần hóa DNNN.

Phát hành cổ phiếu là bước cuối cùng của quá trình cổ phần hóa. Tuy nhiên, vẫn còn có nhiều vấn đề vướng mắc khác mà doanh nghiệp gặp phải trước khi IPO như định giá doanh nghiệp, trong đó có định giá thương hiệu, lợi thế kinh doanh, các cơ chế tài chính kế toán và quản trị đối với tập đoàn kinh tế... Nếu không tháo gỡ các điểm nút này, tiến độ cổ phần hóa sẽ khó hoàn thành kế hoạch đề ra.