Ngày 28/4 vừa qua, VPCP đã có thông báo số 2690/VPCP-KTTH về thuế TTĐB đối với ôtô. Theo đó, xét đề nghị của BTC - CST, cho phép Bộ trưởng BTC thừa uỷ quyền của TTCP báo cáo UBTVQH xem xét, quyết định.

Nếu việc điều chỉnh này theo hướng tăng mức thuế TTĐB được chấp nhận thì thị trường ô tô, các DN, người tiêu dùng sẽ phải nhận thêm một cú "sốc" nữa, mà cú sốc này được xem là mạnh hơn cả so với việc tăng thuế nhập khẩu vừa qua.

Quá vội vàng

Việc điều chỉnh các mức thuế là chuyện bình thường, nhưng vấn đề được nhiều chuyên gia, DN đặt ra đối với điều chỉnh thuế đối với mặt hàng ôtô là vội vàng quá hay nói một cách khác là nghiên cứu kỹ và có những trường hợp không đạt được mục tiêu đề ra.

Nói tới việc điều chỉnh thuế theo hướng giảm xuống trước đây, xuống đến mức 60% đối với thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc là nhằm mục đích hạ giá xe lắp ráp trong nước. Điều đó đã không thành hiện thực. Nói như Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Hữu Hào thì điều đó không đạt được cũng đúng vì nhu cầu lớn trong khi cung lại thấp thì sao "bắt" DN hạ giá xe được. Vội vàng là ở chỗ đó.

Quay trở lại vấn đề tăng thuế hai lần từ đầu năm đến nay cũng cho thấy sự vội vàng, không nghiên cứu kỹ thị trường chứ chưa nói đến tính dự báo của BTC trong việc điều chỉnh thuế. Nhiều chuyên gia cho rằng, thuế có tăng thế chứ tăng nữa xe, linh kiện vẫn khó giảm vì nhu cầu sử dụng là có thật, cầu luôn lớn hơn cung. Nếu như vậy thì lại phải đặt ra câu hỏi là những biện pháp tăng thuế nhằm giảm nhập siêu, giảm lạm phát, hạn chế mua sắm sử dụng, tránh ùn tắc giao thông... có trở thành hiện thực hay không? Chưa chắc.

Một sự vội vàng khác là khi bạn hành việc tăng thuế lần 2 có nói đến việc ra soát các linh kiện, phụ tùng trong nước đã sản xuất được để điều chỉnh tăng thuế hoặc giữ nguyên. Nhưng đến thời điểm hiện tại, việc rà soát chưa xong, nhưng thuế thì được áp dụng ngay từ ngày 22/4. Nếu rà soát xong liệu có phải điều chỉnh nữa thì tính vội vàng lại càng thể hiện rõ hơn.

"Tội" cho xe thương mại

Trong quá trình phát triển công nghiệp ôtô Việt Nam, các liên doanh dù ra đời sớm nhưng họ chỉ chọn lĩnh vực xe du lịch, nhắm vào những đối tượng có tiền và bao nhiêu năm rồi chủ yếu dừng ở mức lắp ráp, giá xe thì luôn ở mức cao.

Ngược lại, các DN 100% vốn trong nước chỉ mới tập trung đầu tư phát triển được dăm ba năm, chủ yếu sản xuất lắp ráp các loại xe thương mại (xe tải, khách, bus) nhưng phát triển mạnh cả về sản lượng lẫn đầu tư cho sản xuất, tăng tỷ lệ NĐH, sản xuất trong nước. Chỉ ba DN gồm Trường Hải, TMT (Vinamotor), Xuân Kiên cũng đã chiếm phần lớn thị trường xe thương mại, nhất là xe tải trong nước, đánh bật các loại xe tải cũ mới nhập khẩu về Việt Nam mà trước đây người tiêu dùng không thể không dùng. Mẫu mã đa dạng, chất lượng tốt, giá cả rẻ hơn nhiều so với xe nhập khẩu là những đặc điểm nổi bật của các dòng xe do các đơn vị này đưa ra thị trường.

Ba DN này, dù mới tham gia Vama nhưng luôn là những DN chiếm các vị trí hàng đầu về số lượng bán hàng, chưa bao giờ có chuyện chèn ép khách, khan hàng... Tuy nhiên, với việc tăng thuế nhập khẩu bộ linh kiện, linh kiện vừa qua, các dòng xe này cũng như các DN, người tiêu dùng đều bị ảnh hưởng nặng nề.

Hạn chế xe du lịch mà xe tải, xe khách cũng bị "vạ lây" có vẻ không ổn - một chuyên gia cho biết. Tại sao? Thứ nhất, xe tải, xe khách chủ yếu phục vụ cho sản xuất, kinh doanh, vận tải - điều thiết yếu cho sự phát triển của nền kinh tế.

Thứ hai, lượng xe này, nhất là xe tải chủ yếu được bán cho người lao động có mức thu nhập trung bình, có những DN mà sản phẩm xe tải chủ yếu nhắm vào đối tượng nông dân, thay thế xe tải quá hạn, xe công nông, xe tự chế và đối với họ, bỏ thêm dăm ba triệu để mua một chiếc xe là cả một vấn đề khó khăn. (Khác với khách hàng mua xe du lịch, thích thì bỏ thêm vài ngàn USD, tương đương vài chục triệu đồng để sắm một chiếc xe là chuyện bình thường). Tại sao lại không tăng thuế nhập khẩu đối với xe du lịch và giữ nguyên mức thuế với xe thương mại? Vì với việc tăng đồng đều này thì đúng là "tội" cho xe tải, xe khách.

Cú "sốc" mạnh

Những quy định cụ thể về thuế TTĐB chưa được tiết lộ, nhưng hầu hết đều cho rằng mức thuế này sẽ tăng. Nếu được thông qua, có mức tăng 10% chẳng hạn thì hầu hết các loại xe (chủ xe du lịch) sẽ tăng vọt, tăng nhất từ trước đến nay. Điều đó thực sự là cú sốc mạnh đối với người tiêu dùng.

Sẽ có hai trường hợp xảy ra. Thứ nhất, nếu giá cao, người tiêu dùng không mua nữa thì chắc chắn kế hoạch nhiều DN sẽ bị phá vỡ. Thứ hai, dù giá tăng cao, nhưng nhu cầu của dân vẫn lớn, thì họ lại phải mua với giá cao và đương nhiên thiệt thòi nngười dân phải chịu.

Cũng có một số ý kiến trong việc tăng thuế TTĐB hướng tăng mạnh đối với các xe, mẫu xe sang trọng, siêu đắt tiền, càng sang, càng đắt với mức thuế này càng cao (từ 2 lần lên chẳng hạn). Còn các loại khác, nhất là xe hạng nhỏ giá nguyên hoặc giảm xuống vì loại xe này chẳng có gì xa nhu cầu, là phương tiện. Không nên vội vàng trong việc chỉnh thuế đối với ôtô, xem là một phương tiện giao thông bình thường với nhu cầu ngày càng tăng mạnh. Nghiên cứu kỹ, không vội vàng để tránh những cú sát với DN và người tiêu dùng khi mục tiêu đặt ra chưa thực hiện được.