Nhu cầu về dịch vụ và sản phẩm liên quan đến ngoại hối đang tăng theo giao thương quốc tế là lượng ngoại tệ từ kiều hối và lao động. Chuyên gia tài chính Lê Trọng Nhi cung cấp cho bạn đọc cách nhìn về loại dịch vụ này.

Nhu cầu về dịch vụ và sản phẩm liên quan đến ngoại hối đang tăng theo giao thương quốc tế là lượng ngoại tệ từ kiều hối và lao động. (Ảnh: Lê Quang Nhật)

Ông có nhận xét gì về dịch vụ này ở Việt Nam?

Theo tôi được biết, hiện nay hầu như chưa có một ngân hàng Việt Nam nào có một phòng giao dịch (dealing or trading room) được thiết kế với quy mô hợp lý và trang bị tốt như những ngân hàng nước ngoài.

Nói về những khó khăn và trở ngại của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay và trong tương lai gần, tôi tạm nêu ra vài giới hạn và yếu kém như lượng – nguồn vốn, nguồn ngoại tệ; cơ cấu tổ chức và quy trình quản lý; hệ thống công nghệ thông tin (IT) liên kết hệ thống dữ liệu thị trường; và quan trọng hơn hết đó là khả năng phân tích và dự đoán thị trường theo quy trình 7/24 (hoạt động suốt 24/24 giờ trong cả tuần)… Tổng hợp lại là một trở ngại không hề nhỏ trong vấn đề cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài.

Xin ông thử so sánh với dịch vụ của  ngân hàng tại nước ngoài?

Phải nói rằng dịch vụ mua bán ngoại tệ cho khách du lịch có thể được xem là hình thức đơn giản nhất (thuật ngữ trong ngành gọi là vanila… nghĩa là có mùi vị quen thuộc nhất và dễ chấp nhận) và ít rủi ro nhất so các hình thức mua bán ngoại tệ khác. Mua bán ngoại tệ đối với khách du lịch là hình thức mua bán lẻ mọi lúc mọi nơi. Ở Việt Nam đã thực hiện được hình thức này.

Còn trong lĩnh vực ngoại thương – xuất nhập khẩu, và đặc biệt là lĩnh vực thuần tuý kinh doanh tiền tệ thì có nhiều sản phẩm đa dạng trội hơn vanila. Chính cái trội hơn vanila này là cái phức tạp và rủi ro cao hơn, đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn cao trong môi trường mà biến động về tỷ giá thay đổi hàng ngày hoặc hàng tuần…

Không những giám đốc tài chính của công ty cần phải có khả năng tiên liệu, thường các ngân hàng cũng sẵn sàng tư vấn cho công ty hoặc tham gia vào thương vụ để có thể giảm bớt những rủi ro tiềm ẩn cho khách hàng và tăng thêm lợi nhuận. Hình thức kinh doanh ngoại tệ này cần có những đong đo cơ bản phù hợp với thời gian hoặc chu kỳ xuất nhập khẩu.

Tại Việt Nam, trong năm 2006 và 2007 đã có những sự cố kinh doanh ngoại tệ (thua lỗ lớn của các ngân hàng trong nước) giữa các ngân hàng nội địa (ngân hàng Công thương, ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn...) và các ngân hàng quốc tế (ABN Amro…).

Hình thức kinh doanh ngoại tệ thuần tuý này không phải ngân hàng nào cũng có đủ khả năng và kỹ năng để tham gia vì không những đòi hỏi những kỹ năng chuyên môn cao mà còn phải có hệ thống quản lý và kiểm soát tốt để giảm thiểu những rủi ro và bất trắc lớn. Đây là hình thức mua bán sỉ với khối lượng lớn và liên tục.