Thủ tướng đã chỉ đạo các tập đoàn, tổng công ty lương thực, thép, xi măng, giấy... không tăng giá cho đến hết tháng 6 năm nay. Thế nhưng, trong tháng 4, các mặt hàng này đều tăng giá. Vì sao?

Đổ thừa?

Giá xăng dầu tăng được giải thích do nguyên nhân khách quan giá dầu thế giới tăng. Nhưng giá dầu thô khai thác trong nước cũng tăng thì Tổng công ty Dầu khí VN không giải thích giá xuất khẩu dầu thô tăng đã bù trừ, điều tiết thế nào cho giá xăng dầu nhập khẩu. Giá thế giới tăng trở thành điểm tựa cho nhiều ngành dựa vào để tăng giá.

Ngành thép sản xuất được tất cả thép tròn, thép góc, trừ thép tấm. Nhưng vì phải nhập phôi thép, nên ngành thép đổ thừa giá thép tăng do giá phôi thép thế giới tăng theo giá dầu thô. Ngành giấy cũng nhập nhiều nguyên liệu, nên giá giấy trong nước cũng tăng theo giá thế giới. Ngành xuất bản thì tăng giá ấn phẩm ăn theo giá giấy.

Ngành thép đổ thừa giá thép tăng do giá phôi thép thế giới tăng theo giá dầu thô

Mới đây NXB Giáo Dục - vốn được độc quyền in sách giáo khoa (SGK), cũng tuyên bố tăng giá SGK lên 10%. Trước đây lúc giá giấy ổn định. NXB Giáo dục mỗi năm sửa đổi vài chi tiết trong nội dung SGK, để càng in bán càng có lời, khiến HS năm sau không sử dụng được sách cũ. Trước tình trạng 120.000 HS bỏ học, NXB không điều tiết lợi nhuận các năm trước bù giá sách năm nay, mà lại khuyên HS sử dụng sách cũ.

Ngành xi măng sử dụng hai nguyên liệu chính là clinke và đá vôi; dùng nhiên liệu than đá để nung. Clinke phải nhập khẩu nhưng chiếm tỷ trọng thấp trong thành phần xi măng. Đá vôi Việt Nam có nguồn vô tận. Không sử dụng xăng dầu để nung, ngành xi măng giải trình với Chính phủ do giá than đá tăng.

Ngay sau đó, Bí thư Quảng Ninh tuyên chiến với than thổ phỉ, bắt 100 xà lan khai thác than lậu. Công an điều tra mới biết Tổng công ty Than bán cho doanh nghiệp trong nước giá chỉ 25 USD/tấn, bán xuất khẩu 45 USD/tấn, đó là nguyên nhân khiến bọn buôn lậu mua than trong nước bán sang Trung Quốc.

Không đổ cho than được nữa, mới đây các nhà máy xi măng lại đổ thừa cho giá bốc xếp, cước vận chuyển tăng giá làm giá xi măng tăng.

Công nghệ "làm giá"

TIN LIÊN QUAN:

Xi măng, sắt thép 'làm mình, làm mẩy' Chính thức điều chỉnh giá vật liệu xây dựng Làm 'xiếc' với giá vật liệu Giá thép tăng: Do phân phối thao túng? Chính phủ ngăn chặn lũng đoạn thị trường thép Không bao cấp giá bán than cho ngành xi măng, phân bón và giấy Thép, xi măng bị cuốn vào 'cơn bão giá'

Các nhà thầu lớn cho biết, để đối phó với sự chỉ đạo không tăng giá của Thủ tướng, các ngành sắt thép, xi măng đã sản xuất cầm chừng chờ qua tháng sáu. Họ chỉ cung ứng cho các công trình xây dựng trọng điểm bằng vốn ngân sách để đảm bảo nhiệm vụ chính trị, bỏ ngỏ hệ thống phân phối cho thị trường tự do.

Trước đây, các nhà máy thép và xi măng ưu đãi cho khách hàng quen thuộc là các nhà thầu lớn và các nhà phân phối chính bằng cách chiết khấu 10% giá niêm yết, được mua trước trả sau, được bao cước phí vận chuyển trong bán kính 50km cách nhà máy.

Nhưng bây giờ, ngay cả các nhà phân phối chính cũng phải mua bằng 100% "tiền tươi", các nhà thầu và đại lý cấp 2 phải mua lại của nhà phân phối chính, không bao cước vận chuyển. Vì thế giá sắt thép, xi măng trên thị trường cao hơn giá niêm yết ở nhà máy 30% là đương nhiên.

Các nhà máy xi măng, sắt thép đổ thừa cước vận chuyển và tiền bốc xếp tăng là ngụy biện, vì khách hàng chịu tiền cước, còn tiền bốc xếp xưa nay nhà máy không chịu. Theo nguyên tắc, muốn nhập thép, nhà nhập khẩu phải nộp 30% giá trị lô hàng cho ngân hàng để mở L/C. Khi lô thép về đến cảng phải thế chấp toàn bộ thép cho ngân hàng.

Trong tình hình sốt giá, nhà nhập khẩu thu 100% "tiền tươi" của khách hàng trước 10 ngày, nộp vào ngân hàng giải chấp. Nhà nhập khẩu thường trữ thép 3 tháng để chờ giá thế giới tăng.

Cho nên, Ngân hàng Nhà nước chỉ cần siết chặt tín dụng cho vay nhận thép, xi măng, giấy... thì các nhà nhập khẩu phải tung ra bán ngay lấy tiền trả nợ ngân hàng, không dám găm hàng chờ lên giá. Ngân hàng Nhà nước đã từng siết chặt tín dụng đối với chủ đầu tư địa ốc, chứng khoán rất thành công, dẹp được nạn đầu cơ và giá đã xuống. Cho nên, với các mặt hàng chiến lược nói trên, ngân hàng cũng phải mạnh tay để góp phần bình ổn giá.

Ngoài ra, cần kiểm tra công suất sản xuất của các nhà máy sắt thép, xi măng, giấy; kiểm kê kho định kỳ, xem hàng tồn trong kho của các doanh nghiệp nào gửi. Vì cách đối phó giá hiện nay của các doanh nghiệp quốc doanh, đầu mối cũng giống thời bao cấp, theo công thức chung "giá lên báo hàng tồn giảm - giá giảm báo hàng tồn tăng".

Thí dụ, mỗi lần điều chỉnh giá xăng dầu, các doanh nghiệp đầu mối chỉ cần biết trước một buổi, là lượng xăng dầu tuy còn nằm nguyên trong kho, nhưng trên chứng từ đều đã xuất bán hết cho khách hàng. Nhờ vậy, khách hàng mua giá cũ bán giá mới hưởng lời, còn doanh nghiệp đầu mối và ngân sách chịu thiệt.