Trách nhiệm pháp lý của các ban quản lý chợ

Các bị cáo trong vụ án cháy chợ Lớn Qui Nhơn nói lời sau cùng tại phiên tòa - Ảnh: Xuân Nguyên

Khi xét xử và tuyên án vụ án hình sự cháy chợ Lớn Qui Nhơn ngày 12-5, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định đã xác định ban quản lý (BQL) chợ Lớn Qui Nhơn là người bị hại với mức thiệt hại tài sản hơn 43 tỉ đồng.

Đồng thời tòa cho rằng BQL không có trách nhiệm bồi thường gì về dân sự. Cách tuyên án như thế là bỏ lọt trách nhiệm bồi thường thiệt hại về dân sự của BQL chợ Lớn Qui Nhơn theo luật định. Và như thế, tòa án không bảo vệ được tối đa quyền lợi hợp pháp của các cá nhân, tổ chức bị thiệt hại trong vụ cháy chợ, nhất là khi các bị cáo bị tòa buộc phải bồi thường trong vụ án hầu hết đều nghèo khổ, không có tài sản để thi hành án.

Theo khoản 3 điều 101 Bộ luật dân sự và điều 8 nghị định số 02/2003/NĐ-CP thì BQL các chợ nói chung có tư cách pháp nhân, là một bên trong hợp đồng sử dụng hoặc thuê điểm kinh doanh với các tiểu thương kinh doanh trong chợ. BQL các chợ phải bảo đảm công tác phòng cháy chữa cháy, khi đã thực hiện các khoản thu theo qui định của pháp luật (thu phí phòng cháy chữa cháy, phí quản lý chợ...) thì phải chịu trách nhiệm dân sự liên quan đến hoạt động có thu bằng tài sản có được từ hoạt động này.

Do đó, nếu xảy ra cháy chợ mà có phần lỗi từ người của BQL như trong vụ án cháy chợ Lớn Qui Nhơn nói trên, không thể xác định BQL là người bị hại được vì theo điều 51 Bộ luật tố tụng hình sự, người bị hại chỉ có thể là người bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản do tội phạm (tội vi phạm qui định về phòng cháy chữa cháy, tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng...) gây ra, chứ không thể là tổ chức (BQL là một tổ chức).

Nếu có đơn của cá nhân, tổ chức bị thiệt hại trong vụ án hình sự cháy chợ yêu cầu BQL phải bồi thường thiệt hại như những đối tượng khác thì BQL là bị đơn dân sự, theo điều 53 Bộ luật tố tụng hình sự. Do đó BQL phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người bị hại tương ứng với mức độ lỗi do người của mình gây ra. Hơn nữa, dù chỉ có một hoặc vài người của BQL có lỗi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, thí dụ như thiếu trách nhiệm trong việc phòng cháy chữa cháy... dẫn đến cháy chợ thì BQL cũng phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho cá nhân, tổ chức bị thiệt hại, vì theo điều 618 Bộ luật dân sự: "Pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người của mình gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Nếu pháp nhân đã bồi thường thiệt hại thì có quyền yêu cầu người có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo qui định của pháp luật". Trong trường hợp BQL cũng bị thiệt hại trong vụ án hình sự như vụ án cháy chợ Lớn Qui Nhơn, bên cạnh nghĩa vụ bồi thường thiệt hại như đã nói trên, BQL có quyền yêu cầu những người gây ra thiệt hại chịu một phần trách nhiệm trong việc bồi thường thiệt hại cho mình.

Như vậy, để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các tiểu thương theo luật định, tòa án cần xác định BQL tham gia tố tụng với tư cách là bị đơn dân sự và cần tuyên buộc BQL có nghĩa vụ liên đới với những bị cáo, bị đơn dân sự khác (nếu có) trong việc bồi thường cho cá nhân, tổ chức bị thiệt hại.

Về phía các BQL, để phòng tránh sự việc xảy ra dẫn đến phải bồi thường, cần có những qui định, qui chế thật chặt chẽ, thường xuyên kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời những vi phạm trong hoạt động quản lý chợ không chỉ đối với các tiểu thương mà còn đối với từng người trong BQL của mình.

Luật sư NGUYỄN BẢO TRÂM

>> Vụ cháy chợ Lớn, Qui Nhơn: Bất lực và vô trách nhiệm!
>> Chợ Lớn Quy Nhơn bị cháy rụi: Vì sao lực lượng chữa cháy bất lực?
>> Cháy chợ Lớn Quy Nhơn: Hai bị cáo phải bồi thường hàng trăm tỷ đồng!
>> Hôm nay, xét xử vụ cháy chợ Lớn Qui Nhơn
>> Các bị cáo vụ cháy chợ Quy Nhơn không kham nổi tiền bồi thường hơn 122 tỉ đồng

Cập nhật: May 15 2008 22:22:36.

Bản để in ra