Kết thúc phần luận tội tại phiên tòa, khi phát biểu quan điểm về trách nhiệm dân sự, đại diện Viện KSND tỉnh thực hành quyền công tố đã đề nghị Hội đồng xét xử buộc “các bị cáo liên đới trách nhiệm phải bồi thường” không chỉ khiến bản thân các bị cáo choáng váng mà ngay cả các tiểu thương cũng nghi ngại về tính khả thi của nó.
Các tiểu thương khai, khi vào kinh doanh tại chợ đều ký hợp đồng thuê sạp và hợp đồng thuê dịch vụ bảo vệ tài sản với Ban quản lý (BQL) chợ, từ lúc 18 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau. Hợp đồng có điều khoản quy định: “Nếu thiếu trách nhiệm để xảy ra mọi mất mát, cháy nổ, trộm cắp thì BQL chợ có trách nhiệm bồi thường”.
Khi bảo vệ quyền lợi cho 126 bị hại, với tổng số tiền yêu cầu đền bù hơn 62 tỉ đồng, luật sư (LS) Phan Thanh Thy (Văn phòng LS Hữu Luật – TP.HCM) đưa ra quan điểm trái ngược với công tố viên, khi khẳng định bị đơn dân sự của vụ án là BQL chợ Lớn Quy Nhơn (đơn vị sự nghiệp có thu, có tư cách pháp nhân), chứ không phải là các bị cáo. LS Thy viện dẫn khoản 3, Điều 93 (Bộ luật Dân sự) quy định trách nhiệm dân sự của pháp nhân: “Thành viên của pháp nhân không chịu trách nhiệm thay cho pháp nhân đối với các nghĩa vụ dân sự do pháp nhân xác lập, thực hiện”; khoản 3, Điều 101 (Bộ luật Dân sự) quy định thêm: “Trong trường hợp cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân thực hiện các hoạt động có thu theo quy định của pháp luật thì phải chịu trách nhiệm dân sự liên quan đến hoạt động có thu bằng tài sản có được từ hoạt động này” để chứng minh lập luận của mình, nhưng công tố viên không đưa ra ý kiến tranh luận.
Trong khi đó, Hội đồng xét xử của TAND tỉnh Bình Định đã xác định tư cách tố tụng của BQL chợ Lớn Quy Nhơn là người bị hại (hơn 43 triệu đồng), theo các LS là “chưa phù hợp”. Cũng tại phiên tòa, các bị hại đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận mức đền bù thiệt hại theo kết luận của Hội đồng định giá tài sản. Tiền hỗ trợ sau vụ cháy không được khấu trừ vào tiền đền bù thiệt hại, vì có nguồn gốc do Chính phủ, cơ quan, tổ chức, cá nhân cứu trợ khi các tiểu thương lâm nạn.
Nỗi khổ của các bị cáo
Các LS tham gia bào chữa cho các bị cáo cũng như bảo vệ quyền lợi cho những hộ tiểu thương bị hại đều có chung ý kiến cần phải phân biệt rõ ràng trách nhiệm hình sự và dân sự của các bên liên quan trong vụ án. Nếu buộc các bị cáo đền bù thì đây là điều hoàn toàn không khả thi, bởi số tiền quá lớn trong khi gia sản của các bị cáo hầu như không có gì.
Nhiều người trong số 7 bị cáo của vụ án có hoàn cảnh hết sức éo le. Bị cáo Nguyễn Thành Hải (56 tuổi) có vợ và 6 con. Từ nhân viên của tổ thu phí chợ, bị cáo này chuyển sang làm bảo vệ sau khi không may bị tai biến để lại di chứng. Bị cáo Hải bước đi khập khiễng và nói không tròn tiếng trước tòa. Bị cáo Đoàn Bình (54 tuổi) từng bị lao phổi, không có vợ, con; hiện đang ở nhờ nhà bố mẹ. Hoàn cảnh bị cáo Phạm Viết Ngò (48 tuổi) ngặt nghèo hơn. Vợ bị cáo Ngò buôn bán trái cây ở vỉa hè. Hai vợ chồng có 3 đứa con, cùng ở nhờ nhà từ đường của ông bà để lại. Khi bị tạm giam, con trai đầu của bị cáo này (học lớp 9) từng nghỉ học đi phụ hồ vì không có tiền. Tài sản lớn nhất của cả gia đình là một chiếc xe đạp cũ (xe máy bị cháy rụi khi chợ xảy ra hỏa hoạn). Qua tìm hiểu được biết, lương của các bị cáo nói trên trước khi xảy ra cháy chợ chỉ hơn 1,2 triệu đồng/tháng.
Tiểu thương Võ Thị Thúy Vân vừa là bị hại, vừa là bị cáo của vụ án, rất nhiều lần kêu oan, đề nghị được giám định lại nguyên nhân phát sinh cháy, nhưng chưa được Hội đồng xét xử chấp nhận. Trong thời gian bị tạm giam, chồng bị cáo bỏ đi theo người khác (theo lời khai báo trước tòa), con cái phải gửi ông bà ngoại (cũng bị tai biến và tiền sử bệnh tim) trông nom trong cảnh bộn bề khó khăn...
Đ.P
Bản để in ra