Kỳ quái đỏ móng

Thứ năm, 24/07/2008

Đỏ móng có ngoại hình xấu xí

3h sáng, lão ngư Sáu Đẹn hạ thuỷ chiếc thúng chai bắt đầu cuộc mưu sinh giữa lòng đại dương. 4 giờ sau cập bến, bỏ lại tay lưới trĩu nặng cá ghẹ cho vợ xử lý, ông Sáu chỉ giữ lại những con đỏ móng, loài giáp xác tuy ngoại hình xấu nhưng có hương vị mê hoặc đang được nhiều chủ quán đặc sản... dòm ngó!

Loài cua diêm dúa

Chuyến dong khơi hôm nay, ông Sáu dính được 5 con đỏ móng. Tẩn mẩn gỡ lưới từng con, ông hồ hởi: "Không phải lúc nào cũng được hắn đâu. Hôm qua, hôm kia chẳng được mống nào.

Dứt lời, ông Sáu dương cao một con đỏ móng cho tôi diện kiến dung nhan. Ông lưu ý: "Hắn tuy họ nhà cua, cũng có mai, yếm, có 2 càng 8 que nhưng có nhiều điểm ngộ lắm!". 

Trong đời, tôi chưa từng thấy loài cua nào xấu xí như con đỏ móng. Nó xấu đau xấu đớn với điểm ớn mắt đầu tiên là thân hình quái dị. Trong khi các loài cua ghẹ thường thấy có mai dẹp thì mai của cua đỏ móng tròn lủm bám đầy rong rêu, sần sùi trông rất bẩn. Điểm kinh dị thứ 2 là nó "sở hữu" 8 chiếc que dài loằng ngoằng đầy lông lá. Và thay vì to đùng, dũng mãnh thì 2 chiếc càng của nó bé xíu, chỉ bằng 1/3 que chân. Có mặt trên bãi biển Thuận Quý (xã Thuận Quý, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận) hôm ấy, một du khách bày tỏ cảm tưởng: "Nhìn nó không khác gì những con nhện độc ở rừng già Amazôn. Đây đúng là loài cua dị hình".

Không chỉ mai tròn, que to, càng nhỏ, cái yếm của đỏ móng cũng rất quái dị. Nó gờ lên từng múi chứ không dẹp, không bám sát vào thân như các loài cua ghẹ thường thấy. Như thể áo giáp của chiến binh xưa lúc lâm trận.

Nhưng điểm nổi bật nhất của đỏ móng chính là phần móng của 8 chiếc que đỏm dáng có màu huyết dụ tuyệt đẹp. Cùng đó là màu vàng rực ma quái như ánh mặt trời lúc hoàng hôn. Lão ngư Sáu Đẹn dí dỏm: "Chiếc que của nó chẳng khác gì cẳng chân đầy lông lá của người đàn ông với móng được tô sơn. Dân Thuận Quý mình căn cứ vào điểm nổi bật này mà cứ gọi tục nó là con đỏ móng".

Xấu xí nhưng ngon 

Không như cua ghẹ thường sống ở độ sâu 5 - 15, so với mặt nước biển, đỏ móng chủ yếu sống ở vùng biển nông, nhất là tại các ghềnh đá mép biển. Một ngư dân tên Hải nêu đặc tính sinh học của "con đỏm dáng": "Nó sinh sản, ăn mồi (tôm cá nhỏ) như các loài cua ghẹ nhưng ngược đời ở chỗ lúc nhỏ thì sống dưới nước (cách mép biển 3 - 4m) lớn lên thì rúc vào các rạn đã ngầm. Nó còn là điểm ấn tượng là dẻo dai gấp đôi cua ghẹ bình thường. Có bận tôi để quên 1 con trong xô nước khô. Đúng tuần sau mở ra vẫn thấy nó sống khoẻ".

Tại biển Nha Trang, Phan Rang có một loài cua mà theo tên gọi của người dân địa phương là cúm núm. Loài này mu tròn, gờ to như cái chén, 8 que bình thường nhưng cặp càng thì gai góc rất kinh. Ngư dân đi biển nếu kéo lưới được cúm núm sẽ lập tức bẻ lấy 2 chiếc càng của nó. Phần còn lại sẽ gửi trả biển bởi chẳng thịt thà gì. Với con móng đỏ thì lão Ngư Sáu Đẹn làm chuyện ngược lại. Ông lặt sạch càng que và chỉ giữ lại phần thân tròn lủm, đen đúa.

Lão ngư trò chuyện: "Que của nó ngó cồ vậy chứ đem nướng, hấp thì cứng ngắc, đập ra chỉ có ít thịt nhưng tanh vô cùng. Nhưng phần thịt, gạch trong mai thì khác à nghen. Đảm bảo động thủ một lần rồi, chú nhớ mãi".

Ông Sáu với con đỏ móng dính lưới

Dân biển vốn xởi lởi, hào sảng nên ông Sáu mời tôi ghé qua nhà đặng "thử một con cho biết". Bà Sáu vợ ông bật mí kỹ thuật chế biến: "Muốn ăn đỏ móng trước tiên phải luộc chín rồi nướng trên lửa. Chờ đến khi lớp lông cùng rong rêu trên mai cháy khô là chiến được rồi".

Gió biển mằn mặn liên tục thổi từ đại dương vào căn nhà nhỏ trên đồi cát trắng xóa. Trước hiên nhà, trên nền đá mát lạnh, lão ngư thành thục tách mai con móng đỏ đưa cho khách nếm qua. Nhìn màu gạch đỏ như son bám chặt vào mai lẫn màu gạch vàng óng, khách cần lòng không đặng. Gạch đỏ móng beo béo, nhân nhẫn, deo dẻo chứ không quá bùi như gạch ghẹ cua thông thường. Tuy không nhiều nhưng từng thớ thịt trắng phau của nó dai, ngọt, thơm hơn cua ghẹ.

Thấy khách say mồi, ông Sáu khoái lắm. Ực cạn ly "nước mắt quê hương" ngâm hải mã, hải long và sao biển được hạ thổ hơn 3 năm, ông khà to đầy sảng khoái rồi trải lòng: "Thằng này chỉ rộ vào mùa gió chướng (từ tháng 11 đến tháng 6 hàng năm). Nếu muốn ăn đỏ móng đúng điệu phải đợi đến tầm sau Tết một tháng. Lúc đó con cái vào mùa sinh sản nên gạch thịt ú ụ, thơm vô cùng. Động thủ đỏ móng lúc đó chỉ có chết. Chết thèm đó chú!".

Ngấp nghé lên đời!

Trong câu chuyện với những ngư dân ở Thuận Quý, thật vui khi biết khách quý, bạn bè, chiến hữu thân tình mới được người miệt biển đãi món "cua diêm dúa". Vùng Bình Thuận đâu đâu cũng sóng biển nhưng chỉ biển Thuận Quý nhờ có nhiều ghềnh đá nên mới được đỏ móng chọn làm đại bản doanh. Ông Sáu lại tặc lưỡi: "Ngặt cái muốn có mồi lai rai không phải dễ. Mấy con bé thiếu gì. Còn loại cồ cồ khoảng 200gr trở lên khó bắt được lắm!".

Theo hồi tưởng của cánh ngư phủ, trước đây đỏ móng là loài vô danh tiểu tốt. Ngư dân dính lưới chỉ làm động tác duy nhất vứt đi chứ chẳng ăn uống gì. Sau phát hiện thịt, gạch của loài này quá "nhức nhối" nên giờ đây mỗi khi dính được, cánh ngư phủ sẽ lập tức bẻ càng que để dành cập bến lai rai. Bà Sáu thật tình: "Có mấy bận thím đem ra chợ bán nhưng có lẽ thấy nó gớm quá nên chẳng ai dám mua". Dứt lời bà chép miệng: "Ừ, cũng nhờ vậy biển mới còn. Chứ không cạn sạch rồi!".

Nghe bà Sáu nói mà tôi mở cờ trong bụng. Được vậy thì dân biển còn có đặc sản mà khoản đãi anh em, chiến hữu gần xa. Nhưng niềm vui vừa thoáng qua thì Bình, ngư phủ ở nhà cạnh bên sang chơi, e hèm: "Tui đảm bảo sớm muộn gì thằng này nó nổi đình nổi đám cho coi. Lúc đó chưa chắc có tiền là có ăn đâu đó!".

- Sao ngộ vậy?

- Ngộ gì ông ơi! Mấy hôm trước có đoàn 3 ông khách là chủ resort ở Mũi Né, Hòn Rơm đến hỏi thăm nó rồi. Sau khi nếm qua, mấy ổng đều tấm tắc khen ngon và đòi chiến tiếp nhưng đào đâu ra. Nghe đâu mấy ổng bàn sắp tới sẽ đưa đỏ móng vào danh mục đặc sản đó. Tui còn nhớ rõ câu nói của ông bụng phệ: "Tôm cua, ốc hương, ghẹ, sò điệp... thường quá rồi. Thằng này lạ nên dễ hút khách!".

Ngay tại thời điểm này, những con cua đỏ móng vẫn nằm ngoài thực đơn của các hàng quá đặc sản, ông Sáu đãi khách vô tư. Chỉ e mai này, khi loài này lên cơn sốt với giá cả trên trời thì ông không dám lai rai nữa mà để dành "gả" cho các nhà hàng. Điều không mong đợi này đã từng xảy ra với con dông Bình Thuận, con thằn lằn - ốc núi ở Tây Ninh, con cá bò hòm ở Nha Trang rồi còn gì?!