Thờ ơ với bia dởm, tại sao?

Thứ năm, 24/07/2008

Những bom bia hơi xịn đang là ước mơ ngoài tầm với của dân nhậu

Đã là dân nghiện bia hơi, hầu hết đều biết những thứ hàng ngày mình vẫn "dô" không phải là đồ xịn, chủ quán bia hơi cũng biết rõ, nhưng một bên vì "khoái", một bên vì lợi nhuận nên hàng triệu lít bia vẫn xông tới dạ dày của dân nhậu mỗi ngày.

Cả hai bên họ phớt lờ quy định của pháp luật, thờ ơ với tính mạng của mình và đồng loại. Tác hại từ bia, rượu, đặc biệt là bia dởm đã được cảnh báo nhưng tình trạng "quá chén" không hề giảm...

Bia dởm tràn lan, trách nhiệm thuộc về ai? 

Một bom bia hơi loại 50 lít được bán ở cổng Cty rượu - bia - nước giải khát Hà Nội (Habeco) với giá 900 ngàn đồng. Hiện giá bán phổ biến là 6.000 đến 6.500 đồng/cốc, như vậy mỗi cốc, các ông bà chủ quán bia đang "khuyến mại" cho khách hàng khoảng 4.000 đồng.

Với những quán có mức tiêu thụ mạnh (khoảng 50 bom/ngày) thì mỗi ngày họ đã "thân tặng" khách hàng cỡ 20 triệu đồng, chưa kể tiền thuê cửa hàng, nhân viên, thuế má... Thảo nào, vào mùa hè, các quán bia hơi Hà Nội đều chật cứng dân nhậu.

Có người nhận xét, không ở đâu náo nhiệt và hỗn độn như quán bia. Đã uống là phải "hết mình", uống thật nhiều, nói thật nhiều... càng vui. Thậm chí có "động chân, động tay" tí chút thì cũng dễ thông cảm. Dân nhậu cười nghiêng ngả vì sướng, bà chủ chỉ tủm tỉm cười đắc ý vì thấy đôi bên cùng... có lợi!

Thế nên đừng ai dại mà khuyên can hay cảnh báo những nguy hại của bia cho dân nhậu tại bàn nhậu. Chị Thu An (Thượng Thanh, Gia Lâm, Hà Nội), công tác tại một Cty chuyên ngành hóa thực phẩm nói: "Khuyên dân nhậu thà nói với đầu gối cho bõ tức. Tôi công tác trong ngành, chồng tôi cũng là công chức mà nói thế nào cũng không quên được mấy quán bia hơi. Cứ tan sở là ông ấy bù khú đến tối mịt mới về, nhiều khi nôn mửa đầy nhà nhưng cứ khuyên là cáu. Cuối năm vừa rồi, ông ấy phát hiện bị xơ gan vì uống quá nhiều. Giờ bị vợ con quản lý nhưng cứ lơ là một tí là ông ấy lại ra... quán nhậu". Hoàn cảnh của gia đình chị An cũng là cảnh ngộ của nhiều gia đình.

Xoay quanh chuyện bia, rượu, có 2 quan điểm. Một là các cơ quan luật pháp, y tế, các bà vợ đau khổ và những người không "khoái nhậu"... họ cho rằng "đã nghiện bia hay thích uống bia là có hại cho sức khỏe và làm "thủng" ngân sách gia đình".

Còn quan điểm của dân nhậu và của các ông bà chủ quán bia (tất nhiên là thế rồi) là uống nhiều mới khoái, nôn ọe, say xỉn là chuyện "nhỏ như con thỏ". Mặc dù đã có chế tài (Luật Giao thông đường bộ, Chỉ thị 05/CTTTg của Thủ tướng CP...) nhưng vì thực hiện chưa nghiêm nên việc lạm dụng rượu bia cứ năm sau lại... cao hơn năm trước, y hệt chuyện tai nạn giao thông và tắc đường.

Chưa tính những thiệt hài về vật chất thì không ít công chức đến cơ quan trong trạng thái quần áo xộc xệch. Một số người vì khát quá cũng "ăn trộm giờ" làm để đi... uống bia. Chính vì vậy, ngày 31/1/2008, Thủ tướng đã ký chỉ thị 05, Chỉ thị quy định: "Cán bộ, công chức, viên chức không sử dụng thời gian làm việc vào việc riêng; không đi muộn, về sớm, không chơi games trong giờ làm việc, không uống rượu, bia trước, trong giờ làm việc, kể cả vào bữa ăn giữa hai ca trong ngày làm việc và ngày trực". Thực tế, rất nhiều công chức đã "phớt" cả Chỉ thị của Thủ tướng.

Về mặt kinh tế, với mức tiêu thụ rượu bia được kiểm soát của mỗi người Việt (khoảng 20 lít /người/năm), thì mỗi năm sẽ tiêu tốn tới 14.400 tỷ đồng trong khi đó, thu nhập của ngân sách do bia, rượu chỉ đạt 30% con số này. Lãng phí và nguy hiểm khi lạm dụng bia, rượu nhưng rất khó kiềm chế. Ngoài nguyên nhân chủ quan (khoái uống bia), và nguyên nhân khách quan là pháp luật chưa nghiêm thì các nhà máy bia cũng... có lỗi. Không có một hãng bia, Cty nào có cảnh báo tại khu vực bán hàng lượng bia nên uống và lượng bia có thể gây nguy hiểm.

Tại Hà Nội, mặc cho "thiên hạ" đồn thổi chuyện bia xịn hay không xịn, Habeco không có phản ứng gì. Sự thờ ơ của Habeco khiến nhiều người nghĩ "Nếu đưa ra cảnh báo bia dởm thì sẽ có... hại". Tại sao có nghịch lý này?

Anh Trung, một dân nghiền bia hơi phân tích: "Hiện, sản lượng bia hơi của Habeco chỉ đáp ứng khoảng 1/3 nhu cầu thị trường, nếu đưa ra cảnh báo hay hướng dẫn cho khách hàng thế nào là bia dởm thì thật chẳng biết bán cho ai vì quá đắt. Hơn nữa, trên thị trường đa số là bia dởm nên việc công bố có thể khiến khách hàng "bỏ chạy", ảnh hưởng đến tiêu thụ bia xịn...". Rất có thể vào năm 2010, khi Habeco đạt công suất 600 triệu lít/năm sẽ có công bố chi tiết để nhận biết bia dởm và bia thật?!

Không thể để chuyện nghiện bia, rượu trở thành quốc nạn

Năm 2003, công suất bia của cả nước đạt 1,29 tỉ lít, đến năm 2004 đã vượt lên1,37 lít. Năm 2005 sản lượng bia của cả nước vượt xa mức 1,5 tỉ lít. Dự báo thị trường bia sẽ đạt 2,5 tỉ lít vào năm 2010... Lợi nhuận khổng lồ (tổng mức nộp ngân sách của Habeco và Sabeco mỗi năm vào khoảng gần 1.000 tỉ đồng) khiến các tỉnh đua nhau xây dựng nhà máy bia. Các nhà máy đua nhau tăng công suất khiến nhiều người lo ngại, ít năm nữa có thể uống bia thay nước...

Một cán bộ của ngành y tế cho biết: "Cơ quan chức năng chỉ có thể xử lý nếu các quán bia vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm, không ký hợp đồng lao động với người lao động, để xe và bàn ghế trên vỉa hè... Còn chuyện phạt họ vì bán bia dởm thì... khó quá".

Mà khó thật, đến nhân viên làm tại quán còn không biết các ông, bà chủ pha bia lúc nào thì cán bộ sao chẳng "bó tay". Hơn nữa, cũng chẳng có tiêu chuẩn nào để so sánh đối chiếu (tất nhiên, khi chưa chết người). Còn nếu ai đó vì uống bia hơi mà bị ngộ độc, cách duy nhất là khẩn trương đi cấp cứu vì "bụng dạ có vấn đề", đừng kiện cáo gì cho mất thời gian!!! Thế cho nên bia hơi dởm không chỉ ngang nhiên tồn tại mà còn rất được "trân trọng"...

Hiện nay, việc kiểm tra các quán bia trên địa bàn TP Hà Nội được định kỳ 6 tháng/lần (do Sở Y tế chủ trì) nhưng chất lượng bia không được đề cập đến mà chỉ kiểm tra, xử phạt về vệ sinh an toàn thực phẩm là chủ yếu. Đây cũng chính là nguyên nhân chưa một lần các quán bia dởm bị công bố xử phạt...

Dự án Chương trình hợp tác y tế VN - Thụy Điển do Viện Chiến lược chính sách và y tế (Bộ Y tế) thực hiện đã đưa ra các kết luận đáng chú ý sau: tốc độ sản xuất, lưu thông và sử dụng rượu bia ở Việt Nam gia tăng rất mạnh: 95,7% lượng rượu được sử dụng là nấu thủ công và các chính sách quản lý tình hình lạm dụng rượu bia gần như bị bỏ trống hoặc kém hiệu lực.

Hiện Việt Nam chưa có chính sách tổng thể đối với việc phòng ngừa lạm dụng rượu bia. Hai lĩnh vực quan trọng là sản xuất, lưu thông và tiêu dùng chỉ có một vài chính sách nhưng cũng đã lạc hậu. Cụ thể là việc cấp giấy phép kinh doanh chưa có các quy định cụ thể. Việc quản lý về quảng cáo mới làm tốt đối với các phương tiện thông tin đại chúng. Còn các chính sách tác động đến người sử dụng như công chức không được uống trong giờ làm việc, hay đo nồng độ cồn người tham gia giao thông gần như không có hiệu quả...

Từ ngày 1/7/2008, các lực lượng chức năng của TP Hà Nội đồng loạt ra quân thực hiện quyết định 02 và 20 của UBND TP về quản lý vỉa hè, lòng đường... Chỉ sau nửa tháng thực hiện, đường phố Hà Nội đã phong quang, sạch đẹp hơn rất nhiều, nổi cộm về tình trạng nhếch nhác, chiếm đường vỉa hè chính là hơn 200 quán bia hơi trên địa bàn TP.

Nói về tình trạng vi phạm trật tự đô thị của các quán bia hơi, nhà hàng ăn uống, bà Nguyễn Thị Như Mai - Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội bức xúc thay cho người dân: "Các ông, bà bán bia rất quá đáng, không coi quyết định của TP ra gì, lấn chiếm hết vỉa hè, lòng đường, không còn chỗ đi lại cho người đi bộ. Tôi đề nghị xử lý thật nghiêm để giảm bức xúc cho người dân".

Đại diện quận Hai Bà Trưng cũng cho biết, tình trạng vi phạm của hai quán bia hơi lớn trên phố Tăng Bạt Hổ và Nguyễn Công Trứ đã giảm nhiều nhưng để xe dưới lòng đường vẫn còn. Thượng tá Hoàng Thanh Bình - Trưởng phòng CSTT (CA TP HN) cũng nhất trí ý kiến này. "Cần xử lý dứt điểm vi phạm của hơn 200 quán bia hơi trên toàn quận, huyện và các hàng cơm lòng đường bị họ chiếm dụng để xe đạp, xe máy, ô tô trong khi vỉa hè để bày bán ghế bán hàng gây mất trật tự đô thị"... - ông Hoàng Thanh Bình nói.

Trước phản ánh của các cơ quan chức năng, Phó chủ tịch UBND TP HN Nguyễn Văn Khôi cho rằng thời gian tới, TP chỉ đạo tập trung lực lượng xử lý trước các quán, hàng, tụ điểm ăn uống bia hơi thuộc 6 tuyến phố: Phùng Hưng, Giảng Võ, Hai Bà Trưng, Khâm Thiên, Tăng Bạt Hổ và Hàng Chuối.

Lời kết 

Nạn bia dởm, nạn uống bia, rượu quá nhiều dẫn đến say xỉn, không làm chủ hành vi đang ngày càng phổ biến khiến dư luận hết sức lo ngại. Có thể thấy, ở nhiều vùng quê (thậm chí ở một số đô thị) rượu, bia đã trở thành một nét "văn hóa" buồn.

Người ta uống bia, rượu ở nhà, ngoài đồng, ngoài đường phố, tại công sở, đám cưới, đám ma... mừng lên lương, sinh nhật, tân gia... Đối tượng "nốc" bia đến... xỉn không chỉ dừng lại ở những người có trình độ văn hóa thấp mà đã "lây" sang một bộ phận không nhỏ các công chức nhà nước.

Việc bán bia hơi Hà Nội không đúng chất lượng đã được báo động từ rất lâu nhưng không hề có chuyển biến vì chính sự thờ ơ trước quyền lợi người tiêu dùng của Công ty Rượu - bia - nước giải khát Hà Nội và sự chưa mạnh tay của các cơ quan chức năng.

Để tự bảo vệ mình, người tiêu dùng chỉ còn cách hạn chế uống bia hơi Hà Nội, hơn nữa "văn hóa uống" cũng cần được đánh giá một cách khoa học hơn. Để việc lạm dụng bia, rượu không trở thành quốc nạn, bên cạnh việc cần có một chính sách chính thống về quản lý bia, rượu thì mỗi người cần hạn chế mỗi ngày một cốc ngay từ ngày hôm nay là cần thiết.