Đào tạo nghề cho nông dân: Hiệu quả thấp!

Thứ tư, 23/07/2008

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của CNH nông thôn. Hàng năm, Nhà nước cũng đã đầu tư một số tiền không nhỏ để đào tạo nghề cho lao động tại khu vực này. Trong thời gian tới, ngân sách dành cho việc hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn còn được ưu tiên hơn. Tuy nhiên, dường như số tiền bỏ ra đầu tư thì lớn mà hiệu quả mang lại chưa tương xứng.

Bài 1: Hỗ trợ nhưng vẫn phải vận động đi học

Nông dân và công nghiệp hóa

Thu hồi đất nông nghiệp để phục vụ CNH-HĐH là điều không thể tránh khỏi, kéo theo đó là tình trạng người nông dân bị mất đất nông nghiệp. Ngay lập tức, họ trở thành thất nghiệp. Đất canh tác bị thu hẹp, lao động khu vực nông thôn ngày càng dôi dư, thất nghiệp và nhiều tệ nạn đã phát sinh. Để giải quyết tình trạng này, đồng thời hoàn thành mục tiêu vào năm 2020, lao động trong lĩnh vực nông nghiệp của nước ta chỉ còn khoảng 17 triệu người, nhiều chương trình, dự án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đã ra đời: đào tạo nghề theo chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), đào tạo nghề theo chương trình xóa đói giảm nghèo...

Theo tính toán của Bộ NN&PTNT, hiện nay cả nước có khoảng hơn 25 triệu lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, chiếm 55,7% tổng lao động của cả nước, và mỗi năm chúng ta có thêm khoảng 1 triệu  người đến tuổi lao động. Như vậy, theo mục tiêu, mỗi năm sẽ có khoảng 2 triệu lao động nông thôn cần được đào tạo nghề để chuyển đổi sang các ngành nghề phi nông nghiệp. Tuy nhiên, vấn đề nan giải hiện nay là làm sao để người nông dân nhận thức được tầm quan trọng của việc học nghề, giúp họ kịp thời bắt nhịp vào công cuộc CNH. Bởi, công tác đào tạo nghề mới chỉ thu hút được 25% số  lao động trẻ ở nông thôn tham gia, và tỷ lệ này còn thấp hơn ở nhóm lao động đã có tuổi (trên 35 tuổi).

Ngay trên địa bàn Hà Nội, tỷ lệ này cũng không  khả quan hơn. Phó Giám đốc trung tâm dạy nghề quận Tây Hồ, ông Trần Gia Hùng cho biết: “Thành phố giao chỉ tiêu của năm 2008 cho trung tâm là 200 lao động trên địa bàn nhưng xem ra rất khó khăn. Bởi, trong 6 tháng đầu năm mới chỉ có 25 học viên là người trên địa bàn, còn lại từ các nơi khác về học”. Tình trạng này, theo ông Hùng, là do việc nhận thức về học nghề của người dân nói chung, người dân ở khu vực nông thôn nói riêng còn sai lầm, hầu hết khi đến xin cho con em vào trung tâm học, chỉ khi con em mình không đủ chỉ tiêu để theo học bất kỳ hệ đào tạo nào thì mới tính đến việc học nghề. Chính vì sự nhận thức về học nghề còn hạn chế, nên kết quả điều tra mới đây cho thấy, chỉ có 3-4% lao động nông thôn đã qua  đào tạo nghề, còn lại là lao động nghề theo hình thức tự phát.

Vận động học nghề

Anh Công Minh Châu - cụm 5 - Phú Thượng - Tây Hồ cho biết: “Nếu được hỗ trợ đi học nghề thì tôi sẽ đi, nhưng với điều kiện, học xong phải có việc làm. Không thì tôi đi học để làm gì, học lấy chứng chỉ về chơi sao?”. Đó cũng là ý kiến của không ít người dân Phú Thượng, kể cả những hộ đã bị thu hồi 100% đất đai sản xuất.

Bên cạnh đó, cũng cần kể đến, không ít lao động nông thôn ở độ tuổi không còn trẻ, việc học để chuyển nghề với họ là một vấn đề không nhỏ. Nếu muốn những đối tượng này chịu đi học nghề thì phải chỉ được ra cho họ thấy, học nghề xong sẽ mang lại lợi ích như thế nào, hay học xong ra sẽ được làm việc ở đâu? Giả sử, học nghề xong, ra có việc làm, ngày công bao nhiêu, lương bao nhiêu thì mới thu hút được họ đi học.

Nhưng, để làm được điều này với các cơ sở dạy nghề không phải đơn giản. Còn đối với lực lượng lao động trẻ, bản thân họ cũng chưa có cái nhìn đầy đủ về học nghề, dường như học nghề là con đường cuối cùng khi họ không còn một lựa chọn nào khác. Song, theo ý kiến của ông Lều Vũ Điều - Giám đốc Trung tâm dạy nghề và hỗ trợ việc làm nông dân, người lao động nông thôn bản thân họ đã không muốn học, thêm vào đó chưa có tầm nhìn xa, nên cái họ đem ra so sánh là thu nhập mang lại. So với các bậc đào tạo dài hạn, thì những lao động qua đào tạo ngắn hạn thu nhập chỉ bằng 40-50%, dù công việc họ làm không hề nhẹ hơn, thậm chí còn nặng nhọc, vất vả hơn. Tuy nhiên, để tham gia một khóa đào tạo nghề dài hạn với lao động nông thôn không hề đơn giản.

Các khu công nghiệp mọc lên kéo theo nhiều lao động nông thôn thất nghiệp

Với CTMTQG, mỗi nông dân đi học sẽ được hỗ trợ 300.000 đồng/tháng, tối đa không quá 5 tháng. Còn đối với nông dân học nghề theo chương trình xóa đói giảm nghèo ngoài việc hỗ trợ tiền học, còn được hỗ trợ tiền ăn trưa, tiền đi lại... Hỗ trợ nhưng không phải tất cả lao động khu vực nông thôn đều muốn đi học, không ít địa phương phải đến từng hộ gia đình vận động đi học.

Phân tích về khía cạnh này, ông Lều Vũ Điều cho rằng: “Những hộ có điều kiện kinh tế tương đối khá, có nhận thức sẽ tự tìm con đường kinh doanh, tự phát triển kinh tế của mình, còn lại những hộ không nhận thức được hoặc không có điều kiện tự phát triển khi học nghề về thì dù được vận động học cũng không đi học, hoặc có đi cũng chỉ là hình thức. Qua thực tế đào tạo thời gian qua, tôi nhận thấy vùng ngoại thành người lao động có nhu cầu học nghề cao hơn so với khu vực thành thị”. Điều này cũng dễ lý giải, khu vực ngoại thành người lao động có mức sống thấp hơn, vì vậy, họ ít kén chọn nghề và mức lương.                            

Kỳ sau: Kết quả đã tương xứng