Thấp thỏm chờ tăng học phí

Thứ hai, 08/09/2008

Hai cha con tân thủ khoa ĐH Bách khoa Hà Nội Phạm Văn Huy. Ảnh: C.T

Một lần nữa việc tăng học phí ở các cấp Đại học (ĐH), Cao đẳng (CĐ), Trung học chuyên nghiệp (THCN) và Trung học phổ thông (THPT) lại được Bộ GD&ĐT đưa ra bàn thảo.

Tuy chưa ấn định mức tăng và thời gian áp dụng nhưng chắc chắn sẽ có gần 22 triệu học sinh, sinh viên, hàng chục triệu hộ gia đình ở khắp mọi vùng miền chịu sự tác động trực tiếp từ chủ trương này.

Nỗi lo “cơm, áo, gạo, tiền” 

Như mọi ngày, sau bữa cơm tối, hai bố con tân thủ khoa ĐH Bách khoa Hà Nội Phạm Văn Huy lại lúi húi đong đếm, pha trộn nước rửa bát để sáng sớm mai bố Huy có hàng đi bán. Hai bố con cho biết, khi nghe phong thanh sẽ tăng học phí trong nay mai mà lòng bộn bề những lo toan.

Anh Huân, bố của Huy nói: “Chính sách của nhà nước như thế nào thì mình chấp hành như vậy. Việc tăng học phí cũng là để cho chất lượng giáo dục mà con mình được hưởng tốt lên thôi”.

Dù vẫn biết vậy nhưng trong khoé mắt của người cha đã phải theo con lên phố, chạy vạy tối ngày với gánh hàng rong suốt 3 năm nay thì không giấu nổi những ưu tư, suy nghĩ. Gánh hàng rong của anh mỗi ngày chắc sẽ nặng thêm.

Phạm Văn Huy quê ở thôn Cường Tráng, xã An Thịnh, huyện Lương Tài, Bắc Ninh. Năm 2005, khi con trai thi đỗ vào trường chuyên ĐHSP Hà Nội, anh Huân đã theo con lên phố làm thêm để lấy tiền nuôi con ăn học. Hàng ngày, trên chiếc xe máy cà tàng cùng hàng chục can nước rửa bát, anh len lỏi khắp các ngõ ngách phố phường Hà Nội cố kiếm lấy dăm chục ngàn đồng cho con đóng tiền học và bố con sinh hoạt.

Niềm vui khi Huy giành 3 điểm 10 tuyệt đối, trở thành thủ khoa của một ngôi trường lớn chưa kịp tắt trên khuôn mặt rạng rỡ của anh thì những âu lo, toan tính cơm áo gạo tiền đã sầm sập ập đến. Trong giấy báo nhập học của Huy hiện tại mức học phí vẫn là 180 nghìn/tháng nhưng tính tổng chi phí cho ngày nhập học cũng đã ngót 1,5 triệu đồng.

Để có số tiền này, anh Huân đã phải làm việc nhiều hơn, vất vả hơn. Nay khi nghe tin học phí có thể tăng lên đến 400.000/tháng, tức gấp gần 2,5 mức hiện tại, anh Huân cũng chưa biết phải làm gì để bù vào khoản tiền gia tăng hàng tháng này. Vất vả tối ngày nhưng anh cũng chỉ kiếm được khoảng 70-80.000 đồng/ngày, trừ tiền ăn uống, các khoản chi sinh hoạt hàng ngày cho 2 bố con thì số tiền giành dụm còn lại không được là bao nhiêu.

Anh Huân tâm sự: “Mình thì vất vả nhiều rồi, cũng may là con nó học được, còn biết lấy thành tích học tập để động viên bố mẹ. Nay có tăng học phí thì cũng phải cố gắng bươn chải mà kiếm tiền cho con nó học chứ biết làm sao. Chẳng lẽ khó khăn, bỏ cuộc giữa chừng thì bao công sức của cả nhà bấy lâu nay đổ sông, đổ bể”.

Còn Huy, nỗi lo cũng không phải là nhỏ: “Nhà trọ cách trường hơn chục cây số, đi xe đạp sợ không đủ sức, xe máy càng không thể vì tốn kém thêm tiền xăng, cũng may em tìm được một tuyến xe buýt lên thẳng trường, chỉ phải đi bộ mất gần cây số. Giờ chỉ biết phải cố gắng hơn thôi!”.

Học phí bằng nửa tiền vay ngân hàng

Sự thấp thỏm không chỉ của riêng bố con Huy mà còn là nỗi lo của hàng chục triệu hộ gia đình trên khắp mọi miền đất nước, đặc biệt là bà con khu vực nông thôn.

Đối với hàng triệu hộ nông dân, khi con cái học được, không ít gia đình lại có thêm nỗi lo con “lại đỗ đại học”. Nghe có vẻ ngược đời nhưng với họ, mỗi năm thu hoạch từ sản xuất nông nghiệp cũng chỉ đủ phục vụ những nhu cầu cần thiết để duy trì cuộc sống. Việc một hộ gia đình nông dân có một con đang học ĐH ở thành phố, nay thêm một tân sinh viên nữa thì quả là một gánh nặng.

Chị Loan, một nông dân ở huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh có 2 con học ĐH cho biết: “Tính trung bình tiền thuê nhà hết 700.000 đồng/tháng, tiền ăn ít nhất cũng phải 600.000đồng/tháng, cộng với các khoản đóng góp thì mức chi cho 2 đứa con nhà tôi cũng ngót 3 triệu đồng/tháng”. Với mức chi như thế này, nhà chị đã phải liên tục đi vay nợ ngân hàng suốt mấy năm qua.

Theo tính toán của một phụ huynh về mức cho vay của ngân hàng đối với sinh viên và mức học phí dự kiến cao nhất là 400.000 đồng/tháng thì đã ngốn mất một nửa tiền được vay. Bởi hiện nay, mức cho vay của ngân hàng cho mỗi sinh viên 1 năm là 8 triệu đồng, chia ra 10 tháng thì mỗi tháng chỉ được 800.000 đồng.

Mức học phí cũ, với mức cho vay như trên, một sinh viên tằn tiện cũng đủ để trang trải cho 1 tháng ăn học bằng cách 3 - 4 người thuê chung một phòng, tự sắm đồ nấu ăn. Còn với mức học phí tăng như dự tính thì phương án “góp gạo thổi cơm chung” như trên cũng không hiệu quả.

Đó là chưa kể đến những trường hợp mà mức đóng góp hỗ trợ đào tạo ngoài tiền học phí ở một số trường hiện nay rất cao.

Ví dụ, trong giấy báo nhập học của Trường ĐH Điện lực, hàng tháng ngoài mức thu học phí là 180.000 đồng còn có khoản kinh phí đào tạo là 320.000 đồng. Tính tổng cộng 2 khoản tiền trên thì một tháng sinh viên đã phải đóng 500.000 đồng, cao hơn cả mức học phí dự tính là 100.000 ngàn đồng. Với mức đóng góp trên, khi tăng học phí, liệu sinh viên có đủ chi phí để trang trải cho gần 5 năm ăn học?

Nỗi lo của người đi học và người có con đỗ đại học vẫn đang ngày một dầy thêm. Chuyện đi học đại học với con em không ít gia đình nông dân ở các vùng quê lại trở thành một gánh nặng?