“Bão” sốt xuất huyết đe doạ trong khi dân lơ là

Thứ năm, 24/07/2008

Công tác phun thuốc diệt muỗi không còn được chú trọng, nên sốt xuất huyết bùng phát là đương nhiên. (Ảnh: H.T)

Các chuyên gia dịch tễ học cho rằng, những biểu hiện của dịch sốt xuất huyết hiện nay có nhiều nguy cơ cho một cơn “bão” lớn sắp xảy ra.

Bởi đến nay căn bệnh này vẫn chưa có vaccine phòng bệnh, ô nhiễm môi trường ngày một trầm trọng, ý thức phòng bệnh của người dân chưa được cải thiện, thời tiết năm nay mưa nhiều và nguy hiểm nhất là phòng chống sốt xuất huyết (SXH) đang bị loại bỏ khỏi các chương trình mục tiêu y tế quốc gia.

Dịch bệnh “nóng” lên từng ngày 

Theo điều tra, giám sát của viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, ước tính đến hết tháng 7 tổng số mắc SXH trên cả nước khoảng 20.000 ca. Ở các tỉnh phía Nam, dịch SXH năm nay xuất hiện sớm và liên tục tăng cao, chủ yếu là trẻ em dưới 15 tuổi. Tuy nhiên số người trưởng thành mắc bệnh đang có dấu hiệu tăng dần.

Ở các tỉnh miền Bắc, không phải là trung tâm của dịch SHX nhưng từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 200 ca bệnh. Tuy đã 3 năm nay không xảy ra ca tử vong nào do SXH nhưng bệnh lại tập trung chủ yếu ở thủ đô Hà Nội với số mắc khoảng 150 ca, tỷ lệ SXH của Hà Nội những năm gần đây luôn chiếm từ 70 – 80% số ca bệnh của cả vùng. Đối tượng chủ yếu mắc là người lao động, học sinh, sinh viên tại các khu nhà trọ tạm bợ, vệ sinh kém.

PGS-TS Phạm Ngọc Đính, phó viện trưởng viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, những năm gần đây, đỉnh của dịch SXH xảy ra mạnh vào các năm 1998, 2004. Năm 2007 là một đỉnh nhỏ với hơn 100.000 ca bệnh. Ông Đính cho rằng, những diễn biến về số người mắc và tử vong hiện nay đang nóng lên hàng ngày, dịch bệnh đang có chiều hướng diễn biến rất phức tạp, con số cập nhật về số người mắc từ các trung tâm y tế dự phòng tỉnh ngày hôm sau luôn cao hơn ngày hôm trước. Do đó, các nhà chuyên môn đánh giá dịch SXH hiện đang ẩn chứa nguy cơ bùng phát vô cùng nghiêm trọng.

Chuyện không chỉ của miền Nam

Mặc dù dịch bệnh cứ “đến hẹn lại lên” nhưng theo ông Nguyễn Huy Nga, cục trưởng cục Y tế dự phòng và môi trường (bộ Y tế), ý thức người dân với dịch bệnh vẫn không được cải thiện. Ông Nga cho biết, tình trạng nước mưa đọng lại quanh nhà trong các gáo dừa, bát sứt, lốp xe hỏng có ở khắp mọi nơi, đặc biệt là phía Nam, nơi có những nhà dân chứa tới vài chục hay tới cả trăm vại nước mưa. Hơn nữa hiện tượng thời tiết La Nina làm mùa mưa tới sớm và nhiều hơn mọi năm. Đây chính là môi trường thuận lợi cho muỗi gây bệnh sinh sôi mạnh.

Ông Nga còn nhấn mạnh ý thức của người dân miền Nam đối với SXH chẳng khác gì ý thức của người dân Bắc về ăn uống vệ sinh phòng bệnh tiêu chảy cấp. Đối với dân miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội, người dân không có được độ miễn dịch như ở miền Nam, kết quả không có ca tử vong mấy năm qua làm cho họ rất chủ quan lơ là với dịch bệnh, coi đó là “chuyện của người miền Nam”. Do vậy nếu dịch bệnh xảy ra nhiều hơn, ồ ạt hơn thì miền Bắc trở tay không kịp, các bệnh viện cũng không có tập huấn, diễn tập đối phó với tình trạng này.

Khai tử chương trình phòng chống sốt xuất huyết

Hiện nay, Việt Nam đang phải đối mặt với quá nhiều các loại dịch bệnh, theo ông Đính, ngành y tế dự phòng đang phải “xé nhỏ” lực lượng của chính mình để đối phó với từng loại bệnh: ở miền Bắc là tiêu chảy cấp, cúm gia cầm, ở miền Nam là sốt xuất huyết, dịch tay chân miệng… không kể đến điều tra giám sát các bệnh dịch vẫn lẻ tẻ nổi lên và lưu hành thường xuyên khác. Chính vì vậy mà sự chú ý của cộng đồng, các phương tiện truyền thông và đặc biệt của chính các cấp chính quyền đối với phòng chống SXH cũng bị giảm sút.

Từ cuối năm 2007 đến nay, SXH bị đưa ra khỏi các chương trình mục tiêu y tế quốc gia, làm cho hoạt động phòng chống SXH không có kinh phí từ trung ương, các tỉnh hoạt động cầm chừng tuỳ theo nguồn kinh phí lúc có, lúc không của địa phương. Hiệu quả phòng chống SXH đang giảm nhanh chóng, công tác tuyên truyền bị buông lỏng, công tác vệ sinh môi trường quanh nơi ở bị lãng quên.

Thực trạng của SXH hiện nay ẩn chứa trong nó đầy đủ các yếu tố xảy ra một trận dịch lớn được các nhà chuyên môn ví như một cơn cuồng phong. Người ta chỉ chấm dứt một chương trình y tế quốc gia khi nó hoàn thành được sứ mạng của mình nhưng đối với SHX thì đang phải dừng lại ở giai đoạn khó khăn nhất. Hậu quả sẽ không lường hết được khi hoạt động phòng chống SXH bị “khai tử” khỏi chương trình mục tiêu y tế quốc gia.