Nhiều tòa cùng “lắc”

Thứ tư, 23/07/2008

Xã đảo Đài Loan Tân Lộc (Thốt Nốt, Cần Thơ) là một trong những nơi có nhiều phụ nữ lấy chồng Đài Loan nhiều nhất miền Tây. (Ảnh: Thanh Tùng)

Tòa tối cao bảo có thể cho ly hôn, nhiều tòa tỉnh vẫn chưa mạnh dạn làm. Ly hôn với Việt kiều Mỹ cũng bị ách.

Theo Nghị quyết 01 ngày 16-4-2003 của TAND tối cao, trường hợp công dân Việt Nam trong nước xin ly hôn với người nước ngoài đang cư trú ở nước ngoài, khi xác minh địa chỉ bị đơn theo thủ tục xuất nhập cảnh hoặc theo giấy đăng ký kết hôn mà không có kết quả thì được coi là bị đơn cố tình giấu địa chỉ và tòa xử cho ly hôn. Tuy nhiên trên thực tế, cùng một hướng dẫn này, mỗi địa phương lại có một cách vận dụng rất khác nhau trong việc giải quyết ly hôn với người Đài Loan.

Năm năm gõ cửa tòa

Trở về sau nhiều năm bị người chồng Đài Loan chửi rủa, đánh đập, vết thương lòng của Ông Thị Hồng Y (thị trấn Hồng Dân, Bạc Liêu) cũng dần nguôi ngoai. Năm 2003, được một người đàn ông để ý, Y đưa đơn xin ly hôn với chồng cũ để tạo dựng tổ ấm mới. Kèm theo đơn của Y là một bản chứng nhận thuận tình ly hôn của phía tòa án Đài Loan. Tuy nhiên, TAND tỉnh Bạc Liêu kiên quyết không thụ lý đơn. Lý do là chứng nhận của phía Đài Loan chỉ là bản photo, không có mộc đỏ xác nhận nên nó chỉ được coi là tài liệu tham khảo. Tòa hướng dẫn Y liên lạc và cung cấp địa chỉ, thông tin về người chồng Đài Loan. Ròng rã hơn hai năm trời nhờ cậy với ba lần gửi giấy Y vẫn không nhận được tín hiệu gì từ phía người chồng ngoại.

Không chịu thua, Y nhờ luật sư tư vấn rồi ngày ngày đến gõ cửa tòa xin được ly hôn. Tháng 1-2008, tòa tỉnh đã “linh động” giải quyết cho Y ly hôn vắng mặt chồng Đài Loan. Dù sao thì Y cũng là người quá may mắn so với nhiều trường hợp khác gần như bị tắc.

Theo ông Trần Hùng Dũng - Chánh án TAND tỉnh Bạc Liêu, thông thường tất cả những người thiếu hồ sơ như hướng dẫn thì tòa không thụ lý đơn ngay từ đầu. Sở dĩ có ngoại lệ như trường hợp của Hồng Y là do thời gian ấy, TAND tỉnh Bạc Liêu cũng muốn tạo điều kiện cho chị em ly hôn nên vừa nhận đơn vừa chờ văn bản hướng dẫn chính thức. Nhưng cứ chờ hoài mà không thấy cấp trên hướng dẫn nên tòa cũng “băn khoăn”, mọi việc đành... vướng lại.

“Chịu thôi!”
 
Trong những ngày lặn lội gặp từng hoàn cảnh, số phận ở các tỉnh miền Tây, chúng tôi tìm đến TAND các tỉnh với hy vọng tìm được một cách gỡ rối nhưng đều nhận được cái lắc đầu.

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Hùng Dũng giải thích: Với công dân các nước khác thì xử ly hôn vắng mặt rất dễ, riêng chỉ có Đài Loan là chịu. Có chuyện này bởi giữa Việt Nam và Đài Loan không có quan hệ cấp nhà nước, không có hiệp định tương trợ tư pháp nên không có hoạt động ủy thác tư pháp giữa hai bên. Do đó, nguyên đơn phải tự chứng minh những vấn đề liên quan đến việc ly hôn. “Xử ly hôn vắng mặt người chồng (tạm gọi là ly hôn vắng mặt) xong, chúng tôi gửi bản án đi đâu khi chưa xác định được địa chỉ của bị đơn? Khi đó, không tống đạt được bản án cho đương sự mà niêm yết nó tại trụ sở cũng không xong vì không đúng quy định là tại nơi cư trú của họ...” - ông Dũng nói.

Đồng ý kiến ông Dũng, ông Nguyễn Thiện Duy - Phó Chánh án TAND tỉnh Đồng Tháp cho biết việc cung cấp thông tin bên bị đơn (người chồng ở nước ngoài - NV) phải đầy đủ, nếu chưa đầy đủ không thụ lý giải quyết được. Do đó, khi nào liên hệ được với bị đơn, nhận được đồng ý thỏa thuận ly hôn thì tòa mới giải quyết được.

Có địa chỉ cũng vẫn... lắc

Chánh án TAND tỉnh Sóc Trăng, ông Trương Công Lập, cũng khẳng định nếu có đơn yêu cầu xin ly hôn vắng mặt từ bị đơn ở Đài Loan thì TAND tỉnh mới xử ly hôn vắng mặt. Nếu phụ nữ Việt Nam không cung cấp được địa chỉ của người chồng Đài Loan và những yêu cầu liên quan thì tòa sẽ từ chối thụ lý ngay từ đầu.

Ông Lập nói trung bình mỗi năm TAND tỉnh thụ lý và giải quyết ly hôn vắng mặt khoảng vài chục vụ có đầy đủ giấy tờ hợp lệ theo pháp luật. Còn lại đều phải từ chối dù trong hồ sơ người xin ly hôn có ghi địa chỉ của bị đơn theo giấy đăng ký kết hôn hoặc xuất nhập cảnh vì thiếu giấy tờ thể hiện sự thuận tình ly hôn của người chồng.

Bà Nguyễn Thị Kim Nam - Phó Chánh Tòa dân sự TAND TP Cần Thơ đặt vấn đề: “Hầu như những văn bản chúng tôi gửi đi để tìm hiểu ý kiến của bị đơn ở nước ngoài đều rơi vào thinh lặng. Chính vì vậy, chúng tôi không thể thụ lý giải quyết được vì không thể biết những địa chỉ mà nguyên đơn cung cấp chính xác không, có phải là địa chỉ cuối cùng không... Nếu lỡ giải quyết rồi, sau này phía nước ngoài kháng cáo thì sao?”.