Người theo dấu chân Bác trên đất Xiêm

Thứ bảy, 17/05/2008

Ông Ngô Vĩnh Bao và tác phẩm của mình

Những tư liệu, hiện vật về Bác Hồ trên đất Xiêm (Thái Lan) mà ông Ngô Vĩnh Bao kỳ công sưu tầm được sẽ là nguồn tài liệu quý giá phục vụ cho cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”…

Miệt mài theo dấu chân Người

Mùa thu năm 1928, sau cuộc chính biến của Quốc dân Đảng Tưởng Giới Thạch, Nguyễn ái Quốc phải tạm lánh sang đất Xiêm (Thái Lan) dưới tên gọi là Thầu Chín, Ông Thọ. Trong 2 lần đến Xiêm (tháng 7-1928 và tháng 3-1930), Bác Hồ đã gây dựng nền tảng cách mạng ở Đông Dương giữa lòng hai dân tộc Việt – Thái.

Xuất phát từ tình cảm yêu mến, kính trọng đặc biệt đối với Bác Hồ, ông Ngô Vĩnh Bao (sống tại Hào Nam, Hà Nội) luôn có ý thức gìn giữ những gì liên quan đến Bác. Từ những bài báo, bức ảnh hay cuốn sách về Người ông đều lưu giữ và xem đó là kỷ vật thiêng liêng của mình.

Gia đình ông vốn là Việt kiều Thái Lan hồi hương. Khi đất nước còn chiến tranh, ông vào quân đội và tham gia chiến đấu ở chiến trường B. Hòa bình lập lại, ông được đi học rồi về làm việc tại Bộ Ngoại giao. Sau đó được cử sang làm việc ở Tổng lãnh sự Việt Nam ở Thái Lan.

Chính nhờ vậy, mỗi khi có thời gian rỗi ông Bao thường lần tìm đến khắp các vùng đất nơi Bác đã từng hoạt động, nương náu để sưu tầm những câu chuyện, hiện vật về Người. Để chuẩn bị cho mỗi chuyến đi như vậy, ông Bao thường dựa theo những tư liệu tìm hiểu được, có khi chỉ là những giai thoại truyền miệng để làm “bản đồ”, làm kim chỉ nam cho hành trình theo chân Bác.

Những năm trước đây, việc một người Việt Nam đi tìm kiếm những tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thái Lan không phải là dễ. Ông Bao nhớ lại: “May cho tôi là kiều bào ta rất nhiệt tình giúp đỡ. Và khi tiếp xúc với họ mới thấy rằng ai cũng giữ trong lòng một tình cảm đặc biệt đối với Bác. Mặc dù Bác sống và hoạt động hết sức bí mật nhưng tác phong làm việc, lối sống của người mang tên Thầu Chín đã thực sự để lại tình cảm cho bà con Việt kiều”.

Ông Bao chỉ vào tượng Phật hoa Bác Hồ và nói: “Đây là bức tượng được làm bằng tro của hoa trộn với sáp ong do sư trụ trì chùa Vắt Phô Thi Xôm Phon (tỉnh U Đon Tha Ni) làm khi Bác mất. Bức tượng này được bà con Việt kiều gìn giữ như một báu vật. Đến năm 2001, khi biết tôi đi sưu tầm những kỷ vật về Bác Hồ, họ đã tặng lại tôi như biểu lộ tấm lòng luôn hướng về Bác Hồ cũng như hướng về quê hương Việt Nam”.

Trong nhiều năm trời, ông Bao đã tìm gặp và được tặng lại rất nhiều hiện vật về Bác. Chúng đôi khi chỉ là những vật dụng giản dị nhưng đã trở thành một vật thiêng của các kiều bào ta ở Thái Lan. Từ chiếc phản gỗ, ghế tựa, rìu sắt...

Bác sử dụng từ năm 1929 đến những tấm ảnh, huy hiệu Bác Hồ do chính bà con tự làm để tưởng nhớ khi Người ra đi - qua ngần ấy thời gian vẫn được gìn giữ rất cẩn thận. Đến nay, ông Ngô Vĩnh Bao đã thu thập được hàng trăm hiện vật, hàng ngàn bức ảnh, sách, tài liệu về Bác Hồ khi Bác hoạt động ở Thái Lan.

Nguồn tư liệu vô giá

Trong gia đình ông Ngô Vĩnh Bao có đến 3 thế hệ chung sống nhưng ông vẫn dành diện tích đủ rộng để trưng bày những hiện vật về Bác Hồ mà mình đã sưu tầm được. Tất cả các hiện vật đều được ông ghi chú một cách chi tiết, từ xuất xứ, quá trình tìm kiếm và những mối liên hệ với cuộc sống của Bác trên đất Xiêm...

Đặc biệt, bằng những hiện vật, hình ảnh... ông đã tái hiện lại những nơi Bác đã từng đến bằng cách vẽ chi tiết trên bản đồ và ghi rõ thời gian Bác đến, lưu lại, gặp ai, làm việc gì... Cho nên, chỉ cần xem trên bản đồ đó, người xem sẽ dễ dàng hình dung lại được hoàn cảnh hoạt động của Bác Hồ lúc bấy giờ như thế nào.

Ông Bao đã rất kỳ công để tái hiện lịch sử. Ngoài thời gian đi tìm kiếm, thu thập các hiện vật, một công đoạn khác cũng đòi hỏi phải cần nhiều thời gian đó là việc thẩm định giá trị lịch sử của nó.

Ông Bao khẳng định: “Tất cả những gì tôi trình bày ở đây là đã được đối chiếu rất cẩn thận với nguồn sách tiếng Thái Lan viết về Bác (ông Bao có thể coi là người có nhiều sách tiếng Thái viết về Bác Hồ nhất Việt Nam), thứ hai là căn cứ vào các hồi ký của những người đã từng làm việc với Bác, ba là gặp gỡ thế hệ Việt kiều trước năm 1945.

Đến tham quan bảo tàng về Bác Hồ ngay tại nhà riêng của ông Bao, ngoài những hiện vật mà ông đã tìm được ở Thái Lan, còn một công trình mà ông cũng đã tốn rất nhiều công sức để hoàn thiện, đó là cuốn sách lịch sử đặc biệt về Bác.

Nét đặc biệt không phải nằm ở nội dung mà ở cách thể hiện. Đó là ông Bao đã bỏ ra ngót nghét cả chục năm trời để thể hiện cuốn sách lịch sử về Bác Hồ (từ năm 1911 đến 1967) theo tiêu chí “để xem nhiều hơn để đọc”.

Cách làm của ông là chia nhỏ từng chặng đường, từng giai đoạn hoạt động của Bác Hồ rồi thể hiện trên bản đồ một cách chi tiết và đầy đủ nhất. Trong từng giai đoạn ấy, ông lại sử dụng nguồn tư liệu hình ảnh sưu tầm được để minh hoạ, giản lược tối đa chữ viết.

Mục đích làm ra cuốn sách là giúp người đọc chỉ cần xem một lượt là có thể nhớ luôn, rất phù hợp với đối tượng là thanh thiếu niên. Qua “công trình” được tái hiện bằng hình ảnh này, người xem vừa dễ dàng tiếp nhận hơn mà nội dung thông tin vẫn được đảm bảo.

Về mặt nội dung thông tin, ông cho biết, sau khi làm xong đã đối chiếu với Hồ Chí Minh Biên niên tiểu sử của NXB Chính trị Quốc gia và đã hiệu đính lại nên tính chuẩn xác cũng đảm bảo.