Uỷ ban Pháp luật đề nghị hoãn mở rộng địa giới Thủ đô

Thứ ba, 13/05/2008

Đa số ý kiến Uỷ ban Pháp luật của QH đồng tình với chủ trương mở rộng địa giới Thủ đô, song đề nghị hoãn lại thời điểm thông qua để Chính phủ làm rõ những căn cứ xác đáng cần thiết mở rộng.

Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật của QH, ông Nguyễn Văn Thuận cho biết khi trình bày báo cáo thẩm tra việc mở rộng địa giới hành chính TP Hà Nội theo tờ trình của Chính phủ.

Trong tờ trình QH, Chính phủ đề nghị hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Hà Tây; điều chỉnh toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc; điều chỉnh toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 4 xã là Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình và Yên Trung thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình vào thành phố Hà Nội.

Ông Nguyễn Văn Thuận cho biết, ý kiến chung của Uỷ ban Pháp luật và các đại biểu tham dự cuộc họp thẩm tra tờ trình đều tán thành với chủ trương mở rộng địa giới hành chính Hà Nội nhằm từng bước xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hoá, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước.

Tuy nhiên, về quy mô, lộ trình thực hiện, cách làm cũng như về thời điểm quyết định thì các thành viên Ủy ban Pháp luật và các đại biểu tham dự cuộc họp còn có ý kiến khác nhau.

Tuy nhiên, ngoài một số ý kiến tán thành với việc mở rộng địa giới thời điểm này, đa số ý kiến của Uỷ ban Pháp luật cho rằng, việc điều chỉnh địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội theo hướng hợp nhất tỉnh Hà Tây và một số địa phương khác vào thành phố Hà Nội là một vấn đề lớn, quan trọng mang tính lịch sử và rất phức tạp, nhạy cảm. Trong khi đó, tờ trình của Chính phủ và các tài liệu kèm theo còn khá sơ sài.

Ngoài những Nghị quyết của Hội đồng nhân dân các địa phương có liên quan là những văn bản mà theo quy định của pháp luật cần phải có, thì chỉ có Báo cáo tóm tắt và Đề án định hướng quy hoạch Hà Nội mở rộng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

“Các tài liệu này tuy cần thiết nhưng chưa đủ các luận cứ khoa học, các chỉ số kinh tế - kỹ thuật cần thiết để đánh giá; một số nội dung quan trọng liên quan đến quy hoạch xây dựng thành phố Hà Nội sau khi được mở rộng cũng chưa rõ giải pháp cụ thể, lộ trình, bước đi trong quá trình tổ chức thực hiện, nhất là nguồn kinh phí cho việc thực hiện đề án…” - Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thuận nêu rõ.

Theo ông Thuận, việc thiếu những thông tin như vậy rất khó cho việc xem xét quyết định. Cụ thể là về quy mô mở rộng địa giới hành chính Hà Nội chưa được giải trình một cách thuyết phục. Việc xây dựng và phát triển Thủ đô tiên tiến, hiện đại vì sao nhất thiết phải phát triển theo hướng mở rộng diện tích? Nếu mở rộng thì nên theo hướng nào? Như Đề án được trình hay còn có phương án nào khác?

Đây là một căn cứ quan trọng để quyết định mở rộng không gian Hà Nội như thế nào là hợp lý. Trong khi đó, việc thuyết minh của Tờ trình lại có những lập luận giản đơn, thiếu thuyết phục.

Chẳng hạn, việc sáp nhập huyện Mê Linh tỉnh Vĩnh Phúc vào thành phố Hà Nội là vì đã có thời gian huyện Mê Linh thuộc về thành phố Hà Nội. Đồng thời, nhằm khắc phục độ lõm về địa giới hành chính của tỉnh Vĩnh Phúc với đường địa giới hành chính của Hà Nội mới hoặc việc sáp nhập 4 xã thuộc huyện Lương Sơn tỉnh Hòa Bình là nhằm khắc phục việc tranh chấp giữa tỉnh Hà Tây và tỉnh Hòa Bình đang tồn tại lâu nay tại khu vực này. Hoặc vùng rau xanh hiện nay chủ yếu phục vụ Thủ đô Hà Nội và các đô thị vùng phụ cận… nay chính quyền Hà Nội trực tiếp quản lý sẽ tạo ra độ an toàn và chất lượng cao hơn cho người dân Thủ đô Hà Nội mới...

Ngoài ra, theo Đề án định hướng Thủ đô Hà Nội mở rộng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 kèm theo Tờ trình thì trung tâm hành chính quốc gia sẽ được đặt tại đô thị Hòa Lạc. Vấn đề đặt ra là một quyết định quan trọng như vậy thì nên tiến hành như thế nào? Nhất là đối với Hà Nội không chỉ là thành phố trực thuộc Trung ương mà còn là Thủ đô - trái tim của cả nước.

“Trong tiến trình thực hiện dân chủ hóa xã hội, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn thực hiện chủ trương “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Theo đó, cũng nên công bố, triển lãm rộng rãi nhằm tạo sự đồng thuận trong nhân dân tương tự như một số công trình quan trọng”, ông Thuận phản biện.

Đặc biệt, Tờ trình của Chính phủ tuy có nêu một số khó khăn, hạn chế trong việc mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội; nhưng để khắc phục những khó khăn, hạn chế này, ngoài những biện pháp phụ thuộc vào ý chí chủ quan như tập trung chỉ đạo để sớm có bộ máy chính quyền hợp nhất, sớm xây dựng quy hoạch Thủ đô, định hướng đầu tư vào những vùng có tiềm năng của tỉnh Hà Tây (cũ) thì Tờ trình và các tài liệu kèm theo cũng chưa nêu được các giải pháp để giải quyết những khó khăn từ việc điều chỉnh này. Chẳng hạn việc sắp xếp, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức ra sao?

“Có ý kiến cho rằng, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng yếu kém, bất cập trong công tác quản lý đô thị ở Hà Nội hiện nay thường được cho là do trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ thành phố Hà Nội chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ. Sau khi mở rộng địa giới hành chính Thủ đô thì dân số tăng gấp 2 lần, diện tích tăng gấp 3,6 lần so với diện tích của thành phố Hà Nội hiện nay và phạm vi quản lý rộng hơn, địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa nhiều hơn, khối lượng, quy mô công việc quản lý, điều hành lớn hơn và phức tạp hơn. Hơn nữa, đội ngũ cán bộ, công chức của Hà Nội sẽ được hợp nhất từ các địa phương khác nhau, chắc chắn sẽ đông hơn, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý không đồng đều. Đây là vấn đề không đơn giản nhưng cũng chưa được làm rõ”, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật của QH nhấn mạnh.

Một vấn đề khác khiến các thành viên Uỷ ban Pháp luật lo ngại là sau khi mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội, sẽ có 29 đơn vị hành chính cấp huyện và là một trong những địa phương có nhiều đơn vị hành chính cấp huyện nhất cả nước. Do đó, phương án tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp huyện như thế nào, giữ nguyên hiện trạng hay tổ chức lại các đơn vị hành chính đó để bảo đảm công tác quản lý nhà nước có hiệu lực, hiệu quả?

Đặc biệt, những vấn đề liên quan đến trách nhiệm, nghĩa vụ giữa các cơ quan, tổ chức và công dân ở những địa phương được sáp nhập đang được giải quyết thì sẽ được tiếp tục xử lý như thế nào? Đối với cơ quan tiến hành tố tụng thì không chỉ đơn giản là việc đổi tên mà còn phụ thuộc vào thẩm quyền cụ thể trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử...

Cũng theo báo cáo thẩm tra mà Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thuận trình bày, việc mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội đòi hỏi một khoản ngân sách nhà nước rất lớn, chi trong nhiều năm để bảo đảm cho việc thực hiện Nghị quyết. Tuy nhiên, trong Tờ trình của Chính phủ cũng chưa thấy đề cập đến việc dự kiến nguồn kinh phí chi cho việc mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội là bao nhiêu, lấy từ nguồn nào. Hơn nữa, việc mở rộng ranh giới lại được đề xuất vào thời điểm kinh tế nước ta đang lạm phát như hiện nay. Do đó, đề nghị cần cân nhắc kỹ thời điểm quyết định điều chỉnh địa giới hệ trọng này.

Từ những phân tích nêu trên, đa số ý kiến của Uỷ ban Pháp luật đề nghị, trước mắt Chính phủ nên chỉ đạo Hà Nội và các địa phương có liên quan thực hiện tốt quy hoạch vùng (vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt). Đến một thời gian nhất định sẽ tiến hành việc xem xét, quyết định điều chỉnh địa giới.

Điều quan trọng hớn, là các cơ quan có trách nhiệm của Chính phủ phải nghiên cứu và trình ra Quốc hội một Đề án khả thi với những giải pháp, lộ trình rõ ràng, cụ thể, kể cả việc dự kiến nguồn lực về con người và tài chính cho việc thực hiện đề án; để bảo đảm sau khi được Quốc hội quyết định thì có thể thực hiện được ngay nhằm thực hiện có hiệu quả Nghị quyết của Đảng, khắc phục tình trạng có những Nghị quyết của Đảng không được chấp hành hoặc chấp hành không nghiêm chỉnh.