Siêu dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội – Hải Phòng: Nhiều khó khăn chờ đợi nhà đầu tư

Thứ năm, 16/10/2008

Đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng trong tương lai

Mặc dù đã chính thức được phát lệnh khởi công từ ngày 19/5/2008 và dự kiến trong tháng 11/2008 sẽ khởi công toàn tuyến, nhưng cho tới nay đường cao tốc ô tô Hà Nội- Hải Phòng, dự án đường cao tốc hiện đại và đầu tiên của Việt Nam được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế vẫn còn rất nhiều khó khăn. Nếu không giải quyết ổn thỏa các vấn đề này, dự án rất khó tiến triển theo kế hoạch và đạt được những mục tiêu ban đầu đã đề ra…

Dự án lớn 

Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là dự án đường cao tốc hiện đại và đầu tiên của Việt Nam được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế. Tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và hầu hết các nhà thầu đều là những đơn vị có kinh nghiệm hàng đầu trên thế giới. Đây là công trình trọng điểm quốc gia, nhưng vốn huy động trong xã hội, được đầu tư theo hình thức BOT, nhà đầu tư tự trang trải các chi phí và sau khi hoàn thành đưa vào sử dụng thì tổ chức thu phí để hoàn vốn. Tổng mức đầu tư dự án theo dự kiến ban đầu là 24.566 tỷ đồng.

Dự án đường ôtô cao tốc Hà Nội- Hải Phòng là dự án loại A, có tổng chiều dài 105,5 km từ Thủ đô Hà Nội qua Hưng Yên, Hải Dương tới cảng Hải Phòng. Điểm đầu của tuyến đường nằm trên đường vành đai 3 của Hà Nội, cách mố Bắc cầu Thanh Trì 1.025 m, điểm cuối là đập Đình Vũ, quận An Hải (Hải Phòng). Toàn tuyến có chiều rộng mặt cắt ngang bình quân 100m, mặt đường rộng từ 32,5 đến 35 m với 6 làn xe chạy theo tốc độ thiết kế lên tới 120 km/giờ, hai làn dừng xe khẩn cấp, dải phân cách cứng ở giữa, dải cây xanh hai bên cùng với một số đường gom ở những chỗ cần thiết.

Dự án đã được nhà đầu tư Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI) khởi công từ 19/5/2008. Phát biểu tại lễ khởi công, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng khẳng định đây là một công trình trọng điểm quốc gia và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi dự án hoàn thành sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển các khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, tạo động lực thúc đẩy phát triển mạng lưới giao thông khu vực phù hợp với chiến lược phát triển giao thông Việt Nam đến năm 2020. Do vậy, các nhà đầu tư và các đơn vị liên quan cần triển khai tốt tất cả các hạng mục của dự án và hoàn thành công trình đúng thời hạn được giao.

Còn nhiều nỗi lo

Mặc dù đã được chính thức khởi công 5 tháng nay nhưng nhà đầu tư vẫn chỉ triển khai được gói thầu đầu tiên trên địa bàn thành phố Hải Phòng và theo rất nhiều chuyên gia trong ngành GTVT, cho đến nay chưa có nhiều tín hiệu khả quan cho thấy trong tháng 11/2008 sắp tới có thể khởi công toàn tuyến.

Hiện tại, chưa nói tới việc công tác GPMB ở hầu hết các địa phương có tuyến đường đi qua đều chưa hoàn tất và khối lượng cần giải tỏa vẫn ngổn ngang thì các vấn đề chính quyết định sự thành bại của dự án là việc thương thảo hợp đồng thực hiện dự án vẫn còn nhiều nội dung chưa hoàn tất. Bộ GTVT và nhà đầu tư đã tổ chức nhiều cuộc họp giải quyết vướng mắc của dự án nhưng cho tới nay vẫn còn nhiều điểm chưa được thống nhất. Tại Văn bản số 400/TB-BGTVT ngày 17/9/2008 thông báo nội dung cuộc họp do Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng chủ trì về tình hình triển khai Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội- Hải Phòng đã nêu, do dự án có quy mô lớn, phức tạp, lần đầu tiên triển khai thực hiện nên kinh nghiệm đàm phán hợp đồng của các bên còn hạn chế.

Các văn bản pháp quy hướng dẫn vẫn chưa đầy đủ để giải quyết toàn bộ vấn đề nảy sinh trong quá trình triển khai dự án. Bộ GTVT mới cho phép sử dụng giá trị tạm tính của tổng mức đầu tư là 24.566 tỷ đồng, sau này sẽ điều chỉnh vào thời điểm thích hợp. Thời hạn BOT cũng được tạm xác định là 35 năm. Dự kiến ngay trong ngày hôm nay 17/10, Thứ trưởng Thường trực Bộ GTVT Ngô Thịnh Đức sẽ chủ trì cuộc họp tổ công tác liên ngành để thẩm định hợp đồng Dự án BOT xây dựng đường cao tốc Hà Nội- Hải Phòng này.

Tuy vậy, theo rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB ngành GTVT, việc chưa xác định được tổng mức đầu tư, thời hạn BOT và các vấn đề xung quanh việc thương thảo hợp đồng mà nhà đầu tư đã tiến hành khởi công và hứa sẽ triển khai toàn tuyến trong tháng 11/2008 là một sự mạo hiểm rất lớn. Hợp đồng BOT thì nhà đầu tư bỏ tiền nên có thể quyết định tổng mức đầu tư nhưng do dự án sử dụng quỹ đất rất lớn, đồng thời trong thời gian vừa qua giá VLXD diễn biến khó lường nên chắc chắn việc tính toán mức đầu tư, thời hạn BOT cũng như khả năng thu hồi vốn, sinh lãi khá phức tạp nên việc thương thảo và thống nhất được với các cơ quan chức năng là hết sức khó khăn.

Hơn nữa, khả năng huy động số vốn rất lớn để triển khai dự án trong một thời gian ngắn là một trở ngại lớn. Từ trung tuần tháng 5/2008, Ngân hàng Phát triển VN (NHPT) đã ký kết hợp đồng cho VIDIFI vay vốn tín dụng đầu tư dự án đường cao tốc ô tô Hà Nội - Hải Phòng và một số dự án xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ với dự án số vốn 21.566 tỷ đồng. Tuy nhiên, bản thân NHPT cũng không có số vốn lớn như vậy mà đang phải loay hoay để tìm nguồn huy động từ các ngân hàng nước ngoài để phục vụ cho dự án.

Một vấn đề cũng hết sức nan giải khác mà trong thời gian tới nhà đầu tư cũng phải đối mặt khi triển khai dự án đó là khả năng tìm nguồn VLXD. Với thời gian thi công chỉ khoảng 3 năm rưỡi và một khối lượng VLXD khổng lồ, trong khi hầu hết các vật liệu chính như cát, đá,… đang rất khan hiếm, không hiểu nhà đầu tư sẽ huy động ra sao để phục vụ cho một đại công trường 105,5km đường ô tô cao tốc hiện đại bậc nhất của nước ta tại thời điểm hiện nay?