Tổng thống Mỹ Bush đã rời Israel mà không đạt được kết quả gì cho tiến trình hòa bình Trung Đông, nhưng vẫn mang hy vọng có được tiến triển trong cuộc hội đàm với lãnh đạo Ảrập Xêút xung quanh vấn đề giá dầu tăng cao.

Ông Bush sẽ có chưa đầy một ngày tại Ảrập Xêút và hội đàm với quốc vương Abdullah tại Riyadh. Tổng thống Mỹ sẽ có chiều thứ Bảy và ngày Chủ nhật ở Ai Cập trước khi quay về Washington.

Nhà Trắng cho hay, chuyến thăm Ảrập Xêút của ông Bush sẽ nhằm thương lượng về một số thỏa thuận, đưa ra mục tiêu hợp tác năng lượng hạt nhân, bảo vệ cơ sở hạ tầng và không phổ biến vũ khí hạt nhân. "Ba thỏa thuận này thể hiện mối quan tâm của chúng tôi trong việc đảm bảo an ninh và thịnh vượng ở khu vực này cũng như trên thế giới’’, phát ngôn viên Nhà Trắng Gordon Johndroe cho biết.

Tuy nhiên, vấn đề về giá dầu sẽ lấn át mọi cuộc hội đàm. Mặc dù Ảrập Xêút là đồng minh truyền thống của Mỹ, nhưng cam kết mà Washington muốn có được từ đồng minh này trong việc đảm bảo tăng sản lượng dầu vẫn chưa có tuyên bố cuối cùng.

Tổng thống Mỹ Bush và Quốc vương Ảrập Xêút Abdullah. (Ảnh finfacts)

Giá năng lượng cao là một trở ngại lớn với kinh tế Mỹ. Theo Anthony Cordesman, một nhà phân tích thuộc Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) thì: "Ảnh hưởng của Mỹ với OPEC và những nước sản xuất dầu mỏ tại vùng Vịnh đã bị giảm sút. Chúng ta không có tiến triển gì trong lộ trình hòa bình Trung Đông, chúng ta không thể cung cấp những gì Ảrập Xêút muốn tại Iraq, chúng ta gia tăng đối đầu với Iran, và thực tế thị trường không do chúng ta chèo lái, nó bị dẫn dắt bởi Trung Quốc, Ấn Độ và nhu cầu tăng vọt tại châu Á".

Jon Alterman, Giám đốc Chương trình Trung Đông của CSIS cho rằng, người dân Ảrập Xêút không thích ông Bush còn vương triều thì có nhiều mối quan tâm ở những nơi khác.

Quan hệ Ảrập Xêút - Mỹ bắt đầu từ những năm 40 với một thỏa thuận đơn giản: Ảrập Xêút bán dầu để đổi lại sự bảo vệ của Mỹ. Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của vương quốc này, còn Ảrập Xêút trở thành nhà nhập khẩu vũ khí lớn nhất của Mỹ. Rất nhiều gia đình tại Ảrập Xêút gửi con đến các trường học của Mỹ.

Nhưng năm tháng qua đi, nhiều vấn đề đã phát sinh.

Ảrập Xêút cũng giống như những nước Ảrập khác, đều cảm thấy Washington thiên lệch Israel trong giải quyết bất đồng với Palestine.

Quan hệ hai nước bước vào khúc quanh sau vụ tấn công 11/9/2001 với 15 trong số 19 kẻ không tặc là người Ảrập Xêút. Người Mỹ đổ lỗi cho Ảrập Xêút cho phép các phần tử cực đoan ’’dung dưỡng’’ những kẻ không tặc, và Ảrập Xêút vẫn cảm thấy đây là cáo buộc không công bằng.