Những kẻ buôn lậu chất hàng đống hộp trên các xuồng cao tốc, che đậy chúng bằng những tấm vải nhựa trước khi phóng vút đi vào lúc xế chiều để bắt đầu một cuộc hành trình ngắn nhưng đầy nguy hiểm xuyên qua eo biển Hormuz chiến lược từ Oman tới Iran.

Họ thường trở về vào sáng sớm với những chiếc thuyền trống trơn đã sẵn sàng chất thêm hàng hóa tại cảng Khasab nhỏ bé ở Vùng Vịnh, trên bán đảo Musandam bị cô lập thuộc miền bắc Oman.

Việc buôn bán với Iran đã có từ thời cổ xưa, khi xuất hiện những khu định cư hướng ra eo biển Hormuz, cửa ngõ của tuyến đường trung chuyển 1/3 số chuyến hàng dầu mỏ của thế giới.

Năm 2005, lãnh đạo cơ quan cảnh sát Iran cho biết lượng hàng hóa trị giá khoảng 6 tỉ USD gồm các linh kiện máy tính, chè hoặc thuốc lá đã bị buôn lậu vào nước này mỗi năm từ Vùng Vịnh. Hiện tại, căng thẳng giữa Mỹ và nước cộng hòa hồi giáo này đã tạo ra những hiểm họa mới trên tuyến đường buôn bán truyền thống xuyên eo Hormuz.

Sự xuất hiện của một hãng hàng không mẫu hạm Mỹ tại Vùng Vịnh vào tháng 4 đã làm dấy lên những lo ngại rằng Washington đang lên kế hoạch tấn công Iran. Tuy nhiên, quân đội Mỹ đã bác bỏ nhận định này. Chính quyền Mỹ tiếp tục buộc tội Tehran hậu thuẫn các tay súng nổi dậy người Iraq và Taliban ở Afghanistan. Washington còn nói thêm rằng Iran đang theo đuổi việc chế tạo vũ khí hạt nhân dưới vỏ bọc một chương trình phát triển năng lượng dân sự bất chấp sự phủ nhận của Tehran.

Các xuồng cao tốc cập bến cảng Khasab trên hòn đảo Musandam thuộc Oman hôm 1/5

Căng thẳng gia tăng khắp Vùng Vịnh trong năm nay với 4 vụ chạm trán giữa các tàu tuần tra Mỹ với các tàu nhỏ hơn mà Lầu Năm Góc cho là tàu của Iran, đã gây ra những nguy cơ đối đầu mới ở tuyến đường biển náo nhiệt.

Vấn nạn buôn lậu

Bất chấp những hiểm nguy, những kẻ buôn lậu trên tuyến Khasab, vốn đã quen đối phó với việc kiểm soát nhập khẩu, thuế suất cao và thói quan liêu tại các cảng quá tải của Iran, tiết lộ tiền là động lực giúp họ chống chịu, đặc biệt trong bối cảnh thiếu hụt việc làm ở Iran.

"Hàng hóa đến từ Dubai và chúng tôi mang chúng vào Iran một cách bất hợp pháp. Chính phủ Iran không hay biết gì về chúng tôi", Ahmed, người thường chở hàng lậu hàng ngày tới đảo Qeshm thuộc Iran (cách Khasab khoảng 40km) suốt 3 năm qua, nói.

Ahmed đến từ Afghanistan nhưng hiện sống ở Iran. Anh cho biết thêm rằng: "Tôi chỉ là người lái thuyền. Thuyền này không phải của tôi. Mỗi chuyến, chúng tôi nhận 300.000 Rial (hơn 500.000 VND). Chúng tôi đi 2 - 3 lần mỗi ngày. Ông chủ của tôi hiện đang sống tại Iran".

Theo những kẻ buôn lậu, các đội tuần tra của Iran nhận từ mỗi chiếc thuyền 1 triệu Rial (khoảng 1,7 triệu VND) để nhắm mắt làm ngơ cho việc chuyên chở hàng lậu, từ những đôi giày của Trung Quốc tới đồ uống nhẹ, thuốc lá, ti vi, thậm chí cả chất tẩy lông.

Những ai không hối lộ nhà chức trách hoặc không may gặp phải một lính gác Iran tận tâm với công việc, thường đối mặt nguy hiểm, buộc phải vứt hàng xuống biển để tránh bị phạt hoặc tống tù.

Những kẻ buôn lậu đến từ Iran ngủ trên thuyền của họ ở Khasab

Tại Oman, việc xuất khẩu phải thông qua các cơ quan hải quan địa phương. Quốc gia hồi giáo này thậm chí đã lập kế hoạch xây dựng một khu vực mậu dịch tự do bên cạnh bến cảng Khasab như một phần nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế, giúp nó thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ.

Các quan chức Iran tuyên bố đường biên giới biển và đất liền dài khiến nước này khó trấn áp nạn buôn lậu nhưng họ lo lắng nhiều hơn về số thuốc phiện đang đổ về thông qua Afghanistan và việc thất thoát lượng nhiên liệu được nhà nước trợ giá cao do buôn lậu ra bên ngoài.

Những kẻ buôn lậu tại Musandam cho hay họ đôi khi nhập nhiên liệu, tôm và vật nuôi từ Iran. Tuy nhiên, việc buôn lậu chủ yếu xoay quanh các mặt hàng tiêu dùng, đặc biệt là những mặt hàng bị Mỹ cấm vận như máy tính, đã thâm nhập vào nước cộng hòa hồi giáo này thông qua các quốc gia Vùng Vịnh như thế nào.

Mỹ đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran và ban hành các lệnh trừng phạt thương mại sau khi nổ ra cuộc Cách mạng Hồi giáo lật đổ chế độ quân chủ thân Mỹ ở nước này vào năm 1979. Đi đầu trong phong trào cô lập Iran, Washington đã siết chặt các giới hạn thương mại đối với Tehran trong vài tháng trở lại đây. Hội đồng Bảo an LHQ cũng áp đặt nhiều đợt cấm vận chống Iran vì chương trình hạt nhân gây nhiều tranh cãi của Tehran.

Tất cả điều đó rất ít tác động đến Khasab, nơi hoạt động thương mại tái xuất khẩu là trụ cột kiếm tiền của một nền kinh tế nhỏ. Khu chợ lâu năm ở Khasab được biết đến như một "khu phố cổ của Iran", nơi các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ yếu làm ăn với Iran.

Rất nhiều loại hàng hóa có mặt trên thuyền của những kẻ buôn lậu được nhập từ Các Tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) láng giềng, nước cũng đang bùng nổ hoạt động tái xuất khẩu với Iran. Dubai đã đăng kí hoạt động tái xuất khẩu các mặt hàng không phải dầu mỏ trị giá hơn 4 tỉ USD với Iran trong năm 2006.

Thời kỳ khó khăn

Những người lái thuyền đang chất đống lốp xe và tã lót của trẻ sơ sinh ở một góc cảng Khasab trong khi một hàng dài xe tải nối đuôi nhau chuyên chở hàng tới cầu tàu.

"Chúng tôi tiếp nhận các loại hoa quả, chè hoặc thuốc lá mỗi ngày", một tài xế taxi người Oman đang bốc dỡ chuyến hàng đồ uống nhẹ nói.

Những kẻ buôn lậu đang xếp hàng lên thuyền tại cảng Khasab

Những người đàn ông rám nắng, dẻo dai đến từ Afghanistan hoặc vùng Baluchis thuộc Iran đang luôn tay chân cạnh 70 chiếc tàu neo đậu tại cảng Khasab. Đoàn thuyền rời cảnh thành từng nhóm 5 - 6 chiếc. Trên mỗi chiếc thuyền là 2 người đàn ông, mục đích của họ là vượt qua Vùng Vịnh càng nhanh càng tốt.

Mất không đầy 50 phút đã tới đảo Qeshm. Những kẻ buôn lậu cho hay một chuyến khứ hồi tới lục địa trong những chiếc xuồng cao tốc cũng chỉ mất gần 3 giờ đồng hồ.

Tuy nhiên, với quá nhiều tàu bè ở Vùng Vịnh, nơi 17 triệu thùng dầu được vận chuyển qua mỗi ngày, và căng thẳng chính trị đang ở mức nghiêm trọng thì bất cứ sự cố nào cũng có thể nhanh chóng leo thang.

Hạm đội số 5 của Mỹ đang cắm chốt ở hòn đảo Bahrain ở Vùng Vịnh. Cảnh sát, quân đội và lực lượng tuần duyên của 8 nước Vùng Vịnh đều đổ xô kiểm soát một kênh buôn bán náo nhiệt.

Hồi tháng 1, Mỹ khẳng định 5 xuồng cao tốc của Iran đã cố ý áp sát 3 tàu hải quân Mỹ ở Vùng Vịnh và cho phát đi thông điệp đe dọa qua loa phóng thanh rằng chúng có thể nổ tung. Tuy nhiên, Iran quả quyết các xuồng cao tốc của họ chỉ đang cố gắng nhận diện các tàu của Mỹ.

Những kẻ buôn lậu rời Khasab không mang theo loa phóng thanh. Dù thế nào, phần lớn bọn họ không nói tiếng Anh hoặc tiếng Ảrập. Họ nói nếu có bất kỳ điều gì đang cản trở hoạt động buôn bán của họ thì đó là kinh tế chứ không phải vấn đề địa chính trị.

Lạm phát ở UAE và nhiều nơi khác đã ăn mòn lợi nhuận và sự tăng giá lương thực toàn cầu cũng đang gây ra tác động tiêu cực. Trong số 3 chiếc xe tải từng bán chè, snack và vật dụng tắm rửa cho bọn buôn lậu ở Khasab thì chỉ còn 1 chiếc duy trì hoạt động. Hai chiếc kia nằm im lìm, ngưng hoạt động vì lạm phát.

"Trước kia có rất nhiều người Iran. Giờ thì ít hơn nhiều. Giá cả ở UAE hiện quá cao", Jaafar Zelabzi, người Ấn Độ quản lý chiếc xe tải vẫn còn hoạt động và chấp nhận đồng tiền Iran nói.