Năm 2008, nước Nga chiếm giữ vị trí địa chính trị mạnh nhất kể từ khi kết thúc chiến tranh lạnh. Tuy nhiên, toàn bộ bức tranh chính trị nước Nga hiện nay là tình trạng phân tranh. Đó là trở ngại nghiêm trọng nhất cản bước nước Nga và là một trong những thách thức đối với tân Tổng thống D. Medvedev.

Nước Nga mà Tổng thống D. Medvedev mới nắm quyền lãnh đạo đang kiếm được nhiều USD từ dầu khí, nợ nước ngoài đã trả hết, bọn phiến loạn ở Chesnia bị đè bẹp, chính quyền trung ương thực sự tiêu diệt được phe đối lập nội bộ, nhà cầm quyền được lòng dân chúng. Sự suy yếu về quân sự cơ bản đã chấm dứt, quân đội Nga đang bắt đầu triển khai những loại vũ khí mới. Các lực lượng vũ trang của Mỹ đã sa lầy ở các khu vực khác đến mức họ không thể ngăn cản được “sức tấn công” của Nga; họ chỉ có khả năng thực hiện những hành động mang tính cách tượng trưng.

Ba xu thế cơ bản và bài toán phân tranh

Ở nước Nga hiện đang xuất hiện ba xu thế cơ bản. Trước hết, đó là sự củng cố khu vực năng lượng của Nga, bắt đầu từ năm 2003, sẽ đạt được đỉnh điểm. Ngay trong năm nay, các gã khổng lồ năng lượng của nhà nước Rosneft và Gazprom sẽ nuốt đa số công ty con độc lập còn lại trong lĩnh vực này, nhờ vào sự hợp nhất hoặc thành lập các liên minh.

Mục đích của những hành động như vậy không chỉ nhằm củng cố sự kiểm soát của trung ương (mặc dù đây là nguyên nhân chính), mà còn tăng cường đòn bẩy chính sách ngoại giao hiệu quả nhất của Moscow. Thế nhưng, hoàn toàn có thể là cao điểm ảnh hưởng của Nga đối với châu Âu nhờ vào chính sách năng lượng đã lùi lại đằng sau - năm 2007. Năm nay, một loạt dự án của Tây Âu, gắn liền với việc nhập khẩu khí đốt thiên nhiên, phải có kết quả. Điều đó sẽ khiến cho sự phụ thuộc của các nước trong khu vực vào nguồn cung cấp của Nga giảm đi và cho phép họ giảm thiểu quyền lợi của Nga.

Nhiều khó khăn, trở ngại đang chờ ông Medvedev ở phía trước

Xu thế tiếp theo, quan trọng hơn, là Nga cần phải đẩy mạnh sự đối đầu với phương Tây. Ngày nay, nói một cách tương đối, sức mạnh của Nga đã đạt đến mức tối đa, còn Mỹ đang ở độ thấp nhất. Tình hình này có tính cách tạm thời và sẽ thay đổi, ngay sau khi Mỹ rút quân khỏi Iraq. Vì thế, để tránh lặp lại sự tụt hậu về địa chính trị thập niên 1990, Moscow phải lợi dụng thời cơ này.

Trong khi đó, hai khu vực của Georgia (Abkhazia, Nam Ossetia), một nước cộng hòa thuộc Liên Xô, đã tách khỏi nước này và dựa vào Nga trên bình diện bảo đảm sự tồn tại của mình về quân sự và kinh tế. Nước Nga có thể sáp nhập hai khu vực này một cách không khó khăn gì khi hứa hẹn triển vọng được bảo vệ mà Mỹ đưa ra với các nước vùng Kavkaz.

Ngoài ra, vẫn còn có Ukraine, với thủ tướng là Yulia Tymoshenko, một người chống Nga. Bà hứa chống lại sự ảnh hưởng của Nga trong lĩnh vực năng lượng của Ukraine và tình trạng tăng giá khí đốt cung cấp cho nước này. Năm 2008, có thể sẽ lặp lại chính xác các sự kiện cuối năm 2005, khi Gazprom khóa ống dẫn khí vào Ukraine, điều đó đụng chạm mạnh đến châu Âu. Và một lần nữa, trong bất cứ trường hợp nào, Nga có khả năng sử dụng mâu thuẫn với Ukraine để làm cớ giảm bớt nguồn cung cấp khí cho châu Âu.

Xu thế thứ ba sẽ xuất hiện trong năm nay là trở ngại nghiêm trọng nhất cản bước nước Nga đạt được tất cả mọi mục đích trên - đó là sự phân tranh trong tầng lớp lãnh đạo. Cựu tổng thống V. Putin đã quy tụ được một giới thân cận xung quanh mình, nhưng hiện các phe phái thần phục ông lại đang chia năm xẻ bảy. Ông Putin phải thường xuyên khiêu khích các lực lượng có ảnh hưởng khác nhau để bản thân ông không bị chĩa mũi dùi vào. Thế nhưng, điều này dẫn đến toàn bộ bức tranh chính trị nước Nga là tình trạng phân tranh. Và tân Tổng thống D. Medvedev phải giải bài toán này.

Tranh chấp với Trung Quốc

Cuối cùng, nước Nga còn gặp phải một vấn đề nữa, mặc dù Kremlin hiện nay thậm chí không mong muốn thừa nhận sự tồn tại của nó. Trung Quốc sẽ giành được vùng Trung Á khi tạo thành một hệ thống, được công nhận là liên kết với Bắc Kinh mà các nước trong khu vực coi là hấp dẫn hơn cả sự duy trì các mối liên hệ với Nga vốn gìn giữ từ thời Xô viết.

Là nước duy nhất vùng Trung Á có biên giới chung với Nga, Kazakhstan mang ý nghĩa then chốt trong kế hoạch này. Nếu nước này chịu ảnh hưởng của Bắc Kinh, các nước khác vùng Trung Á không chỉ coi việc noi theo tấm gương của Kazakhstan là có lợi về kinh tế, mà thông qua Kazakhstan - lãnh thổ lớn thứ sáu thế giới - họ còn nhận được một vật đệm có lợi tách họ khỏi nước Nga đang nổi giận.

Có thể khẳng định rằng trong năm 2008 này, các nhà ngoại giao Nga sẽ tiến hành những cuộc đối thoại cởi mở với các đồng nghiệp Kazakhstan. Nếu như tất cả những hành động này thất bại, năm nay có thể sẽ đi vào lịch sử như một thời điểm mà nước Nga “mất” Trung Á.

Vấn đề Trung Á không chỉ đụng chạm đến nguồn nguyên liệu. Mặc dù các nhà ngoại giao Nga từ lâu đã triết lý về một thế giới đa cực, trong đó Trung Quốc và Nga kết hợp để kiềm chế tầm ảnh hưởng của Mỹ. Trên thực tế Moscow và Bắc Kinh không chỉ không tin tưởng nhau, mỗi bên đều sẽ sẵn sàng phản bội nhau để làm thân với Mỹ.

Sự kiện Nga cần phải đứng lên đối đầu với phương Tây cho phép có thể gần như quả quyết rằng Trung Quốc sẽ cố gắng tỏ ra là một người bạn tốt nhất của Mỹ. Có lẽ Nga sẽ phải tiến hành một cuộc chơi gay cấn để duy trì ảnh hưởng ở Trung Á và để đối đầu, Trung Quốc sẽ có thể dựa vào sự hậu thuẫn về kinh tế và chính trị của Washington.