Tại buổi giám sát việc giải quyết ô nhiễm ở kênh Ba Bò hôm qua 22.7, do Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM tiến hành, báo cáo của các cơ quan chức năng cho biết tiến độ dự án cải tạo kênh Ba Bò đến nay vẫn... mịt mờ.

Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) TP.HCM, tuyến kênh Ba Bò hiện mỗi ngày tiếp nhận khoảng 9.600m3 nước thải, chủ yếu từ các doanh nghiệp ở các khu công nghiệp Sóng Thần 1, 2 thuộc tỉnh Bình Dương. Toàn bộ nước thải gây ô nhiễm tràn xuống dòng kênh, đổ về TP.HCM gây ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của khoảng 2.000 người dân thành phố. Từ năm 2002, UBND TP đã có chủ trương thực hiện dự án nạo vét, cải tạo kênh Ba Bò, nhưng do liên quan đến hai địa phương (TP.HCM và Bình Dương), nên phải đến tháng 7.2007, dự án mới chính thức được phê duyệt với tổng vốn đầu tư trên 305 tỉ đồng từ nguồn ngân sách của Bình Dương (trên 105 tỉ) và TP.HCM. Theo kế hoạch, dự án sẽ được khởi công xây lắp vào tháng 8.2008 và đến tháng 4.2010 hoàn thành. Thế nhưng, ông Nguyễn Minh Hoàng, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP thành phố cho rằng: "Tôi thấy thực tế tiến độ của dự án mới chỉ ở... vạch xuất phát. Với tình hình này, sang năm 2009 dự án vẫn chưa khởi công được".

Ông Đặng Văn Khoa đang khảo sát ô nhiễm tại kênh Ba Bò và trưng bằng chứng ô nhiễm tại kỳ họp HĐND TP tháng 7.2007 - Ảnh: M.Đức

Ông Nguyễn Phước Thảo, Giám đốc Trung tâm điều hành chương trình chống ngập TP.HCM, chủ đầu tư dự án cải tạo kênh Ba Bò cho biết, thực tế trung tâm cũng mới tiếp nhận dự án từ chủ đầu tư trước đây là Khu Quản lý giao thông đô thị số 2 (Sở Giao thông vận tải) chuyển sang trong tháng 6.2008 và hiện đúng là mới đang trong giai đoạn lập thiết kế dự án... "Đến năm 2009 có khởi công được không?" - ông Hoàng hỏi lại. Ông Thảo không trả lời vào vấn đề mà tiếp tục trình bày khó khăn...

Phải xử lý triệt để ô nhiễm đầu nguồn

Điều đáng nói, theo ông Ngô Quang Mãnh, Trưởng phòng Cấp thoát nước (Sở Giao thông vận tải), mục tiêu của dự án là thoát nước, chỉnh trang hai bên kênh, vì thế dù dự án này hoàn tất mà nước thải đầu nguồn vẫn chưa xử lý thì ô nhiễm vẫn hoàn ô nhiễm. Thậm chí, ông Nguyễn Phước Thảo còn cho rằng: "Nếu dự án này được triển khai sớm thì lượng nước thải ô nhiễm dẫn về TP.HCM còn kinh khủng hơn. Có khi việc chậm triển khai, hoàn thành như thế là sự... may mắn"(!).

Theo ông Thảo, việc thực hiện dự án nạo vét kênh Ba Bò không thể xử lý triệt để ô nhiễm mà quan trọng là phải quyết liệt quản lý, giám sát nước thải đầu nguồn, cụ thể là nước thải của các doanh nghiệp ở Bình Dương chưa qua xử lý, xả thẳng vào kênh... Thế nhưng, việc này lại ngoài thẩm quyền của thành phố. Quyền Giám đốc Sở TN-MT thành phố Đào Anh Kiệt cho biết, do việc xử lý các doanh nghiệp gây ô nhiễm ngoài "tầm với" của TP.HCM nên Sở đã "cầu cứu" Bộ TN-MT để được giải quyết dứt điểm, và sắp tới sẽ có một Thứ trưởng Bộ TN-MT tham gia giải quyết việc này. Tuy nhiên, khi nào Bộ vào cuộc thì chính ông Kiệt cũng không biết.

Đại biểu HĐND Đặng Văn Khoa, người luôn bức xúc về tình trạng ô nhiễm kênh Ba Bò, trước những thông tin quá mịt mờ về dự án cải tạo kênh Ba Bò, đã không kiềm chế được bức xúc: "Ô nhiễm ở kênh Ba Bò tồn tại dai dẳng trong nhiều năm qua, người dân TP.HCM ở vùng hạ lưu phải gánh chịu. Trong khi khởi nguồn ô nhiễm chính là từ Bình Dương. Từ nhiều năm trước, Bình Dương đã cam kết đẩy nhanh việc xử lý nước thải, xây dựng trạm nước thải cho khu công nghiệp Sóng Thần 1, 2 nhưng đến nay vẫn chưa triển khai. UBND TP.HCM và UBND tỉnh Bình Dương đã nhiều lần họp bàn, phối hợp giải quyết ô nhiễm; tổ đại biểu HĐND thành phố khu vực quận Thủ Đức ít nhất hai lần đã "thân chinh" đến, đề nghị các cơ quan ở tỉnh Bình Dương giải quyết nhưng ô nhiễm ở kênh Ba Bò vẫn không được cải thiện. Tôi thấy, nếu không giải quyết được thì chỉ còn cách chặn dòng kênh mới mong hết ô nhiễm".