Y tế học đường có một vai trò cực kỳ quan trọng vì đây chính là nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, sinh viên - một lực lượng đông đảo và là tương lai của cả một đất nước. Thế nhưng đáng buồn là trong nhiều năm qua, vấn đề y tế học đường ở nước ta có vẻ như đang bị sao nhãng, bỏ quên.

Khi thầy giáo làm... thầy thuốc

Đến tận lúc này, hiện tượng các trường học không có cán bộ y tế vẫn là một thực tế phổ biến ở rất nhiều địa phương, nhất là ở khu vực nông thôn, các vùng sâu, vùng xa.

Ngay tại Hà Nội, nơi có điều kiện kinh tế xã hội phát triển mạnh, vấn đề giáo dục và chăm lo sức khỏe cho trẻ em, lứa tuổi học sinh vẫn còn hạn chế.

Tại trường THPT Tam Khương (quận Đống Đa), toàn trường có hơn 300 học sinh nhưng hiện vẫn chưa có cán bộ y tế chuyên trách. Bà Trần Mai Châm - Hiệu trưởng trường này cho biết, công tác y tế chăm sóc sức khỏe học sinh trong trường được giao cho 8 giáo viên kiêm nhiệm.

Đáng nói hơn, chỉ có một người phụ trách chính trong số này được tham gia lớp tập huấn, những người khác chỉ nghe phổ biến lại...

Số liệu báo cáo chưa đầy đủ của Bộ Y tế cho thấy, phần lớn hoạt động y tế học đường ở các khối trường học vẫn đang sử dụng cán bộ y tế kiêm nhiệm, nghĩa là không có người làm chuyên trách y tế.

Cụ thể, số lượng các trường học có biên chế cán bộ y tế học đường chỉ chiếm 7,6%; 30% là cán bộ y tế hợp đồng; 10,9% là cán bộ do ngành y bố trí, nghĩa là trường không có cán bộ y tế được hệ thống y tế địa phương như trạm y tế xã, phường, thôn, bản bố trí cán bộ.

Đáng nói, 51,4% các trường sử dụng cán bộ y tế kiêm nhiệm, hầu hết cán bộ kiêm nhiệm này không phải là người được đào tạo về y tế, có chuyên môn y tế mà chỉ qua tập huấn. Càng ở các vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo thì tỷ lệ các trường không có cán bộ y tế hay sử dụng cán bộ y tế kiêm nhiệm càng cao.

Ông Đặng Quang Tấn - Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế) cho rằng, với việc sử dụng cán bộ y tế làm kiêm nhiệm, từ những giáo viên, có khi là nhân viên văn thư, không được đào tạo chuyên môn về y tế phải làm kiêm nhiệm công việc y tế thì hiệu quả sẽ không cao, không đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe học sinh, sinh viên”.

Hơn 80% số trường phổ thông không có cán bộ y tế

Cho đến thời điểm này, theo báo cáo từ Trung tâm Y tế dự phòng các tỉnh, thành phố trong cả nước, mới chỉ có hơn 18% các trường học thuộc khối phổ thông có cán bộ y tế. Hơn 80 số trường còn lại không có cán bộ y tế, hoạt động y tế bị thả nổi hoặc nếu có thì không đáp ứng được nhu cầu.

Cụ thể, chỉ có 19,5% số trường tiểu học trên cả nước có cán bộ y tế làm công tác y tế học đường, tỷ lệ này ở khối trường trung học cơ sở là 14,5%, bậc phổ thông trung học có tỷ lệ cao hơn một chút, đạt 26,8%.

Ông Trần Đắc Phu - Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế) cho biết, mục tiêu của Nhà nước, ngành y tế là 100% các trường học có cán bộ y tế hoạt động trong trường (tối thiểu mỗi trường có một cán bộ y tế), song trên thực tế, số trường làm được điều này hiện còn quá thấp và chưa đáp ứng được nhu cầu, đòi hỏi của xã hội.

Hậu quả là các căn bệnh liên quan đến học đường như cận thị, vẹo cột sống, xơ hóa cơ delta... đang có xu hướng tăng lên mà trách nhiệm của y tế học đường trong việc này là không thể phủ nhận.

Trên thực tế, theo các bác sĩ, những bệnh kể trên hoàn toàn có thể tránh được nếu trẻ được theo dõi, khám sức khỏe định kỳ thường xuyên, được học tập trong một môi trường có điều kiện ánh sáng, điều kiện bàn ghế... đúng tiêu chuẩn.

Được biết, Bộ Y tế và Bộ Giáo dục - Đào Tạo đang phối hợp xây dựng “Chương trình phòng, chống bệnh tật trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân” để trình Chính phủ phê duyệt. Hy vọng khi chương trình này được áp dụng, vấn đề y tế học đường sẽ có bộ mặt mới.