Sống nơm nớp bên sông Bồng Miêu

Sông Bồng Miêu, nằm dưới mỏ vàng Bồng Miêu, đã “dở chứng” từ khi có hoạt động khai thác vàng: cá chết hàng loạt, phơi trắng bụng trên sông.

Người dân sống nơm nớp trong nỗi lo nguồn nước, không khí ô nhiễm nặng. Nhưng Công ty khai thác vàng Bồng Miêu một mực cho rằng mình vô can...

Bao đời nay, hàng trăm hộ dân thôn 9, 10, xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh, Quảng Nam vẫn chung sống dọc sông Bồng Miêu hiền hòa, xanh ngắt. Họ đánh bắt cá, sử dụng nước sinh hoạt hằng ngày, trẻ em tắm lội thường xuyên.

Nhưng cuộc sống “thần tiên” đã không còn nữa kể từ khi Công ty khai thác vàng Bồng Miêu ra đời. Đoạn từ cửa suối Lò tiếp giáp với cống xả nước thải của Công ty khai thác vàng Bồng Miêu dài gần 3km đến hết thôn Trà Sung trở nên hiểm độc. Người dân ứa nước mắt chứng kiến cảnh cá chết hàng loạt bất thường mà trước đó chưa bao giờ xảy ra.

Tháng 11-2006, cá chết dập dìu nổi trắng bụng trên sông nhưng chính quyền không rõ chuyện, người dân ngơ ngác, sự việc quên lãng. Tiếp đó, tháng 6-2008 khu vực cá chết ngay thôn Trà Sung, cách công ty gần 2km. Và mới nhất, vào tháng mười một năm nay cá lớn cá bé chết vương vãi trên mặt sông, các hốc đá, bờ cỏ... Người dân sống trong cảnh hoang mang, lo lắng.

Ông Dũ Văn Trai (51 tuổi, thôn Trà Sung) cho rằng: “Cá chết hàng loạt là do cyanua của công ty lợi dụng khi trời mưa to thải ra ngoài. Thấy cá chết, chúng tôi báo chính quyền nhưng không giải quyết được gì cả”. Nhiều người dân nói trước đây đoạn sông này có rất nhiều cá, ốc... sinh sống, dân thường đi soi, bắt về ăn.

Ông Trai kể hai năm nay không con gì sống nổi, chẳng ai dám lội xuống suối vì sợ ngứa ngáy, lở loét, trâu bò uống nước bị đau bụng, không lớn nổi... Người dân còn cho biết khi trời mưa to, cá ở vùng hạ lưu sông bơi ngược lên gặp nước ô nhiễm, phơi bụng trắng xóa. Chưa yên, dân thôn 10 ở cạnh công ty kể khoảng nửa đêm, nhìn lên khu vực nhà máy luyện quặng tỏa khói mù mịt. Khói theo gió hắt xuống khu dân cư mùi hóa chất nồng nặc, rất khó thở. Bà Ung Thị Tài (68 tuổi) bức xúc: “Con nít trong thôn gần đây hay đau ốm, còi cọc vì hít mùi khí từ công ty. Kiểu này chắc phải bỏ làng mà đi!”.

Theo báo cáo của UBND huyện Phú Ninh, Công ty khai thác vàng Bồng Miêu không thực hiện đúng báo cáo đánh giá tác động môi trường. Hoạt động giữa năm 2006 đến nay vẫn chưa hoàn thiện cơ sở hạ tầng bảo vệ môi trường theo báo cáo đánh giá, chưa báo cáo việc kiểm tra, nghiệm thu hoàn thành công trình mà đã hoạt động. Công ty không niêm yết công khai các loại chất thải, công nghệ xử lý, thông số tiêu chuẩn về chất thải, các giải pháp bảo vệ môi trường như quy định. Công ty cũng lờ luôn việc xây dựng các trạm quan trắc khí, phương án xử lý bụi trong quá trình chế biến luyện tuyển quặng, xử lý hóa chất...

Trong nhiều lần họp tại xã Tam Lãnh, dân phân tích: “Mưa to nên nhiều khả năng nước thải có cyanua tràn qua các đập, lan xuống suối Lò ra sông Bồng Miêu. Việc ai đó cố tình thải các chất độc khác ra ngoài gây ô nhiễm là không thể có vì toàn bộ phía thượng nguồn suối và mỏ đều do công ty kiểm soát”. Chưa kể đập xây dựng bằng đất sét, sau đó dùng đất đá lu lên mặt đập không thể ngăn triệt để nước thải thấm qua hồ chứa ra ngoài suối. Kỹ sư môi trường công ty Bùi Thị Luân thừa nhận có thể thẩm thấu nước thải từ hồ 3 sang hồ 1, nhưng nếu thấm ra ngoài thì khi đó chất cyanua đã loãng!

Ông Nguyễn Ngọc Dũng, phó giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường tỉnh Quảng Nam, cho biết: “Việc kiểm soát môi trường của sở chỉ tiến hành phía sau đập thải. Còn trong nhà máy thì công ty có cán bộ môi trường xử lý theo quy định. Định kỳ, công ty có báo cáo công tác bảo vệ môi trường, nếu phát hiện hàm lượng cyanua không đạt chuẩn thì sở yêu cầu công ty nghiên cứu lại quy trình xử lý để đảm bảo”.

Hỏi về sự việc cá chết hàng loạt trên sông Bồng Miêu, ông Dũng cho rằng, việc này phân cấp cho Phòng tài nguyên - môi trường huyện Phú Ninh và xã Tam Lãnh, khi xảy ra sự việc thường báo lên chậm!

Ông Cherry Campo - giám đốc nhà máy - cho rằng: “Hiện tượng cá chết do trời mưa to xảy ra một số nơi chứ không riêng gì ở đây. Đó là do sự thay đổi bất thường của thời tiết”. Còn ông Nguyễn Ngọc Quỳnh - tổng giám đốc Công ty khai thác vàng Bồng Miêu - trưng ra kết quả giám định của Quatest 2 là “kết quả thanh tra môi trường cho thấy nước thải của công ty đạt tiêu chuẩn VN về môi trường, do đó không thể là nguồn gây ô nhiễm môi trường khu vực Bồng Miêu”.

Nhưng mẫu thử này do công ty lấy mẫu, đem đi kiểm nghiệm liệu có khách quan? Ông Quỳnh chỉ trả lời: “Phải tôn trọng kết quả kiểm nghiệm của cơ quan chức năng”!

Các cơ quan chức năng đá trách nhiệm qua lại, Công ty khai thác vàng Bồng Miêu có “bửu bối” giám định nước sông Bồng Miêu không ô nhiễm từ mẫu nước do chính mình lấy, còn người dân tiếp tục sống nơm nớp trong cảnh mũi ngửi khói, mắt trông cá chết lạ thường... Vào giữa năm nay, người dân thôn 9, Trà Sung đã có đơn khẩn cầu làm sáng tỏ mọi chuyện, nhưng đến giờ vẫn chẳng đâu vào đâu!

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

More ...