Ông Hoan “mặt trận”

Hồi kháng chiến, ông là một trong những cán bộ nằm vùng “lì” nhất của huyện Hải Lăng nên sau này người ta gọi ông là “ông Hoan nằm vùng”. Sau hòa bình, ông làm chủ tịch Mặt trận tỉnh kiêm trưởng đoàn đại biểu Quốc hội của tỉnh Bình Trị Thiên nên mọi người gọi ông là “ông Hoan Quốc hội” hay “ông Hoan mặt trận”.

Về hưu, rời bỏ bao nhiêu chức vụ, ông đứng ra gánh vác hội từ thiện của tỉnh, lo được bao nhiêu việc cho những gia đình nghèo khó, những số phận bất hạnh, người ta gọi ông là “ông Hoan từ thiện”... Nhưng cái tên “ông Hoan mặt trận” vẫn là tên “phổ cập” của ông!

Chuyện ấy bây giờ là bình thường, nhưng 20 năm trước dám kiến nghị với cấp trên như thế đâu dễ dàng gì. Lá thư ông thảo ra, nhiều đại biểu trong đoàn không dám ký tên. Ông chuyển lá thư cho đài phát thanh tỉnh và báo Đảng tỉnh, đài phát xong thì ban giám đốc đài bị kiểm điểm, còn bài báo lên khuôn vẫn bị gỡ ra... Thế nhưng đề xuất của ông đã kịp bung ra giữa nghị trường và được nhiều đại biểu đồng tình.

Cũng từ thời ông làm bí thư huyện Triệu Hải (gồm hai huyện Hải Lăng, Triệu Phong và thị xã Quảng Trị bây giờ), khi Chính phủ cho triển khai công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn, hệ thống này sẽ tưới tiêu cho hàng vạn hecta đồng đất hai huyện này nhưng lại uy hiếp sự an toàn của cư dân huyện Triệu Phong và thành cổ Quảng Trị, ông đề xuất phương án xây cống An Tiêm để phân lũ và đảm bảo an toàn cho hệ thống Nam Thạch Hãn. Thế nhưng ý kiến ông bị bác. Sau bao nhiêu năm cứ đến mùa lũ hàng chục điểm đê lại bị vỡ, hàng vạn nhà ngập, lại thêm người chết...

Cho đến trận lụt lịch sử năm 1999 với thiệt hại quá kinh khủng khiến hàng chục người chết thì người ta mới ngộ ra ý kiến của ông ngày ấy. Sau khi cống An Tiêm xây xong, công trình phân lũ và tích hợp nhiều chức năng này mang lại hiệu quả thấy rõ. Gần mười năm nay lũ vẫn không kém những mùa trước song không còn cảnh chạy lụt kinh hoàng của cư dân thị xã Quảng Trị và hệ thống các xã vùng ngoài đê. Lại bảo: “Giá mà nghe ông Hoan từ hồi đó!”.

Năm nay ông 77 tuổi, sáng sáng mọi người lại thấy ông trên chiếc xe máy Chaly cũ kỹ đi đến trụ sở hội từ thiện tỉnh mà ông làm hội trưởng. Trụ sở ấy cũng là một trung tâm phục hồi chức năng cho hàng trăm cháu bé bị thiểu năng vận động hay thiểu năng trí tuệ. Bao nhiêu cháu bé đã thay đổi cuộc đời nhờ vào những buổi tập ở trung tâm này.

Ông kể hồi còn làm đại biểu Quốc hội, trong một chuyến tham quan tỉnh Hải Dương, thấy mô hình của hội từ thiện tỉnh này hoạt động rất hiệu quả, ông mới học mô hình này để về Quảng Trị lập nên hội từ thiện tỉnh từ năm 1990, thuộc Mặt trận Tổ quốc tỉnh.

Là một cán bộ nằm vùng, gần dân hiểu dân, sau này làm quan, mà là quan “mặt trận”, làm đại biểu dân cử, ông đi nhiều về các vùng quê thương tích của miền đất này và hiểu rằng việc chia sẻ nỗi đau phải mỗi người một tay, không thể khoán trắng cho ai được.

Đầu tiên là những gia đình nạn nhân chất độc da cam vùng Cùa. Thấy xin trợ cấp mỗi hộ vài chục ngàn đồng chẳng thể giúp họ giải quyết được gì, ông bèn xin Quỹ từ thiện Schmitz Stiftung của Đức đề nghị cho mỗi hộ nạn nhân chất độc da cam được vay tiền mua 1-2 con bò, sau khi bò đẻ thì bán bò hoàn vốn cho gia đình khác.

Nhờ vậy nhiều hộ tạo dựng được “gia tài” cả đàn bò từ những con bò tình nghĩa ấy. Cũng với nguyên tắc “cho cần câu thay vì cho con cá”, ông triển khai thêm đến các địa phương khác, nơi thì nuôi bò, nơi được vay vốn buôn bán, làm thêm nghề thủ công.

Ông là một người làm từ thiện có “nghề”. Hồi đang đương chức, đi công tác về cơ sở, địa phương nào ông cũng chụp ảnh, ghi chi tiết hoàn cảnh từng trường hợp khó khăn, lập hồ sơ. Khi có các nguồn tài trợ, ông chỉ lật hồ sơ ra là có ngay tên tuổi, địa chỉ cụ thể. Cách làm ấy đã khiến nhiều tổ chức từ thiện nhân đạo quốc tế muốn hợp tác với ông.

Như Caritas, một tổ chức từ thiện tôn giáo của Đức, khi thấy ông đưa vấn đề hàng ngàn cháu bé đang bị thiểu năng vận động, cần một trung tâm phục hồi chức năng đã nhiệt tình ủng hộ. Một trung tâm phục hồi chức năng được xây dựng với trang thiết bị cho các em luyện tập đã hình thành.

Nhưng tìm đâu ra người hướng dẫn? Làm sao đưa các em từ các huyện vùng sâu về phục hồi? Ông lại đi học tập mô hình từ các trung tâm giáo dục trẻ chuyên biệt rồi về áp dụng cho trung tâm của hội. Cộng tác viên được bác sĩ chuyên ngành tập huấn, sau đó về tập huấn lại cho các bà mẹ, đồng thời ngay tại địa phương cư trú, các cộng tác viên này cũng phụ trách luôn các nhóm trong địa bàn mình cư ngụ. Cứ năm ngày mỗi tuần, đều đặn mấy năm nay, nhờ vậy mà nhiều bé sau một thời gian kiên trì luyện tập đã hòa nhập được cộng đồng.

Hôm chúng tôi lên thăm trung tâm phục hồi chức năng, gặp không chỉ các bà mẹ nghèo khó từ các vùng quê lên mà cả nhiều gia đình khá giả vẫn đưa con đến tập luyện tại đây. Anh Lê Thanh Hải và vợ là chị Ngọc Lan chở bé Tiểu My đến trên chiếc Toyota sang trọng. Tiểu My là con gái đầu lòng của anh chị, chữa chạy nhiều nơi nhưng từ khi biết trung tâm PHCN “của ông Hoan”, anh chị đều đặn đưa con tới và bé tiến bộ thấy rõ.

Chị Nguyễn Thị Điểm, 47 tuổi, ở Quất Xá (Cam Thành, Cam Lộ) đưa bé Nhung 10 tuổi, con gái chị, về luyện tập phục hồi chức năng ở đây bảo: “Không thấy ai tốt như ông Hoan, lo chữa chạy cho con tôi rồi còn cho xe đưa rước, ăn uống”...

Còn ông Hoan thì cười: “Tui có tiền mô mà lo, chỉ là đi xin người ta thôi.” Thì đúng là ông “đi xin” thật, nhưng để xin được vậy là nhờ uy tín mà bao nhiêu năm ông đã bền lòng với một chữ tâm, nên giờ có chuyện gì người ta kêu “Ông Hoan ơi..”. Như năm kia sụt đất làng Tân Hiệp, nghe dân kêu ông đã kịp “đi xin” một ngôi trường khang trang cho các cháu kịp học ngay khi làng mới vừa di dời đến.

Ngoài những cái tên đính kèm là “nằm vùng” “quốc hội”, “mặt trận”, “từ thiện”, ông còn một cái tên khác nữa là “Trưởng Thành” - bút danh ông ký dưới các bài thơ. Ông có làm thơ, không phải để thành thi sĩ mà để bày tỏ cái chí của một người đã đi ngang dọc một đời, tận trung tận hiếu vẫn chưa hết nợ, ngay cả khi tuổi đã quá thất thập cổ lai hi vẫn còn mang nợ.

Ông nói đấy là món nợ của tấm lòng luôn đau đáu với đời dân - vận nước.

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

More ...