Lập lờ thông tin nhạy cảm

Thứ năm, 16/10/2008

Thông tin trên các sản phẩm hạt nêm bán trên thị trường chưa rõ ràng.

Từ khi Cty CP công nghệ Masan (lô 6, KCN Tân Đông Hiệp A, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương) tung ra chiến dịch PR và quảng cáo sản phẩm mới "hạt nêm không bột ngọt Chin-su" đã làm dấy lên làn sóng không đồng tình từ các đối thủ cạnh tranh.

Tuy nhiên vấn đề không chỉ nằm ở Chin-su, những thông tin nhạy cảm cũng đề cập một cách mù mờ ở những nhãn hiệu hạt nêm khác.

"Tốt khoe..."

Knorr của Cty Unilever VN sản xuất với lời quảng cáo "hạt nêm từ thịt", "tăng thêm thịt cho hương thơm "lốc xoáy". Aji-ngon của Cty Ajinomoto VN với "xương hầm và thịt" và câu khẩu hiệu "ngon từ thịt-ngọt từ xương". Maggi của Cty TNHH Nestlé VN sản xuất với khẩu hiệu "đậm đà vị thịt". Sinh sau, nhưng Masan tung ra hạt nêm Chin-su "không bột ngọt" đánh vào tâm lý những người dị ứng với loại chất này.

Quan sát trên bao bì, hầu hết các hiệu hạt nêm đều ghi rõ "giá trị dinh dưỡng" gồm chỉ tiêu về năng lượng, chất đạm, chất béo, carbohydrate với hàm lượng rõ ràng. Ngoài ra, nhiều hiệu cũng có mục "hướng dẫn sử dụng" liều lượng dùng trong một số trường hợp nấu nướng. Ngoài ra, tuỳ theo từng hiệu còn công bố hàm lượng của các chất hay nguyên liệu như xương hầm và thịt (1,8%-Aji-ngon); bột thịt gà (1,9%-Knorr); cốt sườn non và hạt sen tươi (30g/kg-Chin-su) nhằm tạo sức hấp dẫn gốc gác nguyên liệu từ thịt xương của sản phẩm. Tuy nhiên, những điều "tốt khoe" chỉ là thủ thuật nhằm biến một nửa sự thật thành sự thật.

Lập lờ thông tin về chất nhạy cảm

Một nửa sự thật còn lại không được công bố thông tin rõ ràng trên bao bì chính là các chất nhạy cảm đối với người tiêu dùng (NTD). Chất điều vị 621, tên khoa học là "monosodium glutamate" (có bao bì ghi là "sodium glutamate"), người Việt thường gọi là bột ngọt. Thông tin từ ông Nguyễn Xuân Mai - Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh y tế công cộng tại TPHCM - được dẫn lại trên báo, trong các loại hạt nêm phổ biến trên thị trường hiện nay, tỉ lệ bột ngọt dao động ở mức cao từ 27,03%-34,43%. Tuy nhiên, hầu hết các nhà sản xuất đều không công bố rõ chỉ tiêu này, vì ngại NTD-trong đó có nhiều người dị ứng với bột ngọt, sẽ không sử dụng sản phẩm.

Tương tự, chất điều vị 627 (tên khoa học là "disodium guanylate") và 631 (tên khoa học "disodium inosinate"), là hai chất được dùng phổ biến trong các loại hạt nêm. Nhưng có hiệu hạt nêm lại cắt bớt đi đầu "di" trên bao bì. PGS-TS Đồng Thị Thanh Thu - tác giả quyển sách "Sinh hoá ứng dụng" (NXB ĐH Quốc gia TPHCM-2003) - cho biết, tiếp đầu ngữ "di" thể hiện độ ngọt của hai chất này gấp nhiều lần so với chất điều vị 621 được quen gọi là bột ngọt. Trong quyển sách của mình, TS.Thu gọi đó là các chất "siêu bột ngọt". Tuy nhiên bà cũng giải thích, đó chỉ là cách nói nôm na nhằm nhấn mạnh mức độ ngọt hơn của hai chất này, chứ chúng không cùng công thức hoá học hay có liên quan về công thức đối với chất 621 quen gọi là bột ngọt.

Hai chất "siêu bột ngọt" có gây ra dị ứng cho người sử dụng như trường hợp dị ứng với bột ngọt hay không? TS.Thu cho rằng: "Đến nay chưa có kết luận khoa học chính thức nào khẳng định hai chất này có gây dị ứng (giống hoặc không giống dị ứng với bột ngọt) cho người dùng hay không. Dù cả ba chất điều vị này đều được phép lưu hành, nhưng theo khuyến cáo không nên dùng nhiều, nên dùng ở liều lượng hợp lý".

Thế nhưng với cách quảng cáo lập lờ và hoả mù như hiện nay, NTD không thể biết và hiểu về các chất điều vị một cách rõ ràng để quyết định sử dụng ở mức độ hợp lý, hoặc tránh dùng đối với những người bị dị ứng. Vấn đề đặt ra là, khi hàm lượng bột ngọt đã ở mức cao như đã đề cập, thì cộng gộp tổng hàm lượng của tất cả các chất điều vị trên (được khuyến cáo dùng ở mức hợp lý) trong các sản phẩm hạt nêm hiện nay sẽ còn cao đến mức nào? (Còn tiếp)