Hàng ngàn hộ dân Quảng Bình đối mặt với nguy cơ sạt lở đất

Chủ nhật, 12/10/2008

Người dân sống dọc bờ sông luôn thấp thỏm nỗi lo đất lở.

Giống như các tỉnh miền Trung, hằng năm Quảng Bình luôn phải đối mặt với bão lũ. Hệ thống sông ngòi ở Quảng Bình hẹp, dốc, lưu lượng dòng chảy lớn nên thường gây ra tình trạng sạt lở đất đe dọa cuộc sống của người dân.

Bên cạnh đó, với sự kiến tạo của tự nhiên, Quảng Bình có hàng ngàn lèn đá vôi trong các khu vực dân cư sinh sống, nên hiện tượng lở đá cũng đặt người dân sống trong cảnh thấp thỏm. Quảng Bình nghèo nên bài toán an cư cho hàng ngàn hộ dân vẫn không thể thực hiện.

Hà bá ngoặm mất làng

Con sông Gianh vốn hiền hoà trong mùa hè lại trở nên hung dữ trong mùa mưa. Mới đầu mùa mưa bão, song sông Gianh đã ngoặm của huyện Tuyên Hóa hàng trăm hécta đất dọc hai bờ sông.

Đi dọc bờ sông đoạn qua Tuyên Hóa, chúng tôi thấy rùng mình, khi đất lở ngay cạnh không ít hộ dân. Nhiều hộ dân cách con nước hung dữ chỉ chưa đầy 5m. Nhiều đoạn dọc sông Gianh, sông Kiến Giang trước đây là bãi đất để người dân trồng hoa màu, nay do sạt lở đất nên trở thành những bức tường dựng đứng cạnh nhà dân, còn phía dưới là dòng nước hung hãn chực chờ cuốn tất cả ra biển.

Trao đổi với phóng viên Báo CAND, ông Nguyễn Ngọc Giai, Chi cục trưởng Chi cục Phòng, chống lụt bão và Quản lý đê điều tỉnh Quảng Bình cho biết: Tổng chiều dài bị sạt lở bên bờ sông Gianh của 2 huyện Tuyên Hóa và Quảng Trạch là 93.573m, trong đó hơn 28.000m bị sạt lở sâu, nguy cấp và theo đó hơn 1.000 hộ dân đang bị đe dọa cần phải có phương án di dời gấp ra khỏi vùng sạt lở.

Dọc sông Gianh, người dân chủ yếu làm nông nghiệp, nhưng đất canh tác vốn đã ít, nay lại bị đất sông lở nuốt dần diện tích trồng hoa màu nên người dân lại càng rơi vào túng quẫn.

Toàn tỉnh hiện có 55 xã, phường nằm dọc hai bên bờ sông bị sạt lở nặng nề với tổng chiều dài hơn 183.840m; bình quân hằng năm sông nước đã lở làm trôi 45 ha đất, uy hiếp nghiêm trọng cuộc sống, buộc 1.795 hộ dân đã phải di dời đến một vùng quê mới; hiện còn hơn 1.700 hộ nữa nằm trong diện cần phải di dời.

Sau cơn lũ lịch sử năm 2007, tình trạng sạt lở đất ở hai bờ sông trong tỉnh diễn ra nghiêm trọng, đe dọa tính mạng và tài sản của bao người dân nơi đây. Sông Gianh có chiều dài 172km thì tình trạng sạt lở đang diễn ra tại 98km.

Trong đó, hầu hết số xã ven sông ở hai huyện Tuyên Hóa, Quảng Trạch bị xói lở, trầm trọng. Sạt lở bờ sông còn gây uy hiếp tuyến đường sắt đi qua xã Văn Hóa, Tuyên Hóa.

Nếu như người dân huyện Tuyên Hoá, Quảng Trạch, Lệ Thủy sống dọc các bờ sông đang thấp thỏm nỗi lo lở đất, thì trong các vùng dân cư ở huyện miền núi Minh Hóa, hàng trăm hộ dân lại luôn rùng mình sống dưới các lèn đá vôi.

Tôi về thôn Bình Minh 1, xã Trung Hóa và thị trấn Quy Đạt huyện Minh Hóa, nơi có hàng chục hộ dân đang nép mình dưới lèn Giang. Người dân nơi đây luôn sống với nỗi lo thường trực đá rơi, đá lở. Mới đây, thôn đang tổ chức họp chi bộ, bỗng nghe ầm ầm tiếng đá lở trên đỉnh lèn Giang, hàng trăm tảng đá lớn nhỏ rơi xuồng đè nát tài sản của người dân...

Nhọc nhằn giải pháp an cư

Trước vấn nạn sạt lở đất, người dân dọc hai bên bờ sông Gianh đã phải tìm đến giải pháp đối phó, đất lở tới đâu, người dân dịch nhà vô tới đó. Song, trước đây nhà xây dựng chưa kiên cố nên việc xê dịch nhà cũng tương đối đơn giản.

Mấy năm gần đây, đời sống người dân khấm khá hơn, lại luôn phải đối mặt với lũ lụt, nên người dân bên bờ Gianh đều cố gắng làm nhà xây kiên cố. Chính vì vậy, không còn thể xê dịch nhà, nên không ít hộ dân nuốt nước mắt đắng cay nhìn nhà trôi theo đất lở. Trắng tay lại hoàn tay trắng.

Do lo sợ đá rơi nên người dân thôn Bình Minh 1 đã làm tờ trình xin xã, huyện hỗ trợ để di dời các hộ dân, song vẫn chưa thực hiện được, nên bài toán an cư lạc nghiệp của người dân nơi đây vẫn nằm trên giấy.

Và đến mùa mưa bão, bà con lại dắt díu nhau đi lánh nạn đá lở, đợi gió bão tan lại đưa nhau về. Dùng sức người để chống chọi với thiên nhiên là đặc tính căn nguyên của người dân nghèo miền Trung, nhưng giờ đây thiên nhiên khắc nghiệt quá, sức người có hạn, nên người dân chỉ biết trông chờ.

Được biết, ngay sau trận lũ lịch sử 2007, lãnh đạo tỉnh Quảng Bình đã cho các địa phương rà soát, kiểm tra lại tất cả số hộ dân dọc bờ sông Gianh sống trong vùng sạt lở. Công tác rà soát đã xong, nhưng vì ngân sách hạn chế nên tỉnh vẫn chưa đưa ra được giải pháp căn cơ để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản cho người dân.

Trong quá trình đi tìm hiểu để thực hiện bài viết này, chúng tôi nhận thấy, Quảng Bình cần tranh thủ các nguồn vốn của Trung ương và địa phương lập các khu dân cư mới cách xa sông, suối, lèn đá để di chuyển những hộ dân ở vùng quá thấp, vùng sạt lở đến định cư ổn định.