Doanh nghiệp VN đầu tư ra nước ngoài: Cần cú hích mới

Chủ nhật, 12/10/2008

Dầu khí là lĩnh vực mà DN Việt Nam đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài.

Đến nay, Việt Nam đã có khoảng 320 dự án đầu tư ra nước ngoài (ĐTRNN) với 2,5 tỉ USD tổng vốn đăng ký, trong đó 1 tỉ USD đã thực hiện. ĐTRNN được đánh giá là kế hoạch “đi tắt, đón đầu” của các doanh nghiệp Việt Nam trong năm thứ hai hội nhập WTO song lại gặp quá nhiều rào cản cũng như thiếu hỗ trợ về mặt chính sách.

Nở rộ nhưng ít tính cạnh tranh

Trong năm 2007, Việt Nam có 64 dự án ĐTRNN với 391,2 triệu USD tổng vốn đăng ký, tăng 77% về số dự án so với năm 2006. Quy mô vốn đầu tư bình quân của các dự án ĐTRNN đạt trên 6 triệu USD/dự án. Trong đó, lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp có 17 dự án với tổng vốn 156,8 triệu USD, chiếm 40% tổng vốn ĐTRNN. Các dự án đầu tư vào lĩnh vực này chủ yếu là dự án trồng cây công nghiệp, cao su, điều... tại Lào (lớn nhất là dự án trồng cao su có tổng vốn đầu tư đăng ký 81,99 triệu USD do Công ty CP Cao su Dầu Tiếng Việt - Lào đầu tư). Tiếp theo, lĩnh vực công nghiệp có 23 dự án với tổng vốn 147,1 triệu USD, chiếm 38%. Lĩnh vực này chủ yếu gồm các dự án đầu tư vào công nghiệp nặng, bao gồm cả dầu khí. Trong đó, lớn nhất là dự án thăm dò, khai thác dầu khí tại Madagasca, tổng vốn đầu tư 117,3 triệu USD do Tổng công ty Đầu tư phát triển dầu khí thực hiện... Lĩnh vực dịch vụ có 24 dự án với tổng vốn 87,2 triệu USD, chiếm 22%. Hai dự án lớn nhất trong lĩnh vực này thuộc Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và khai thác công trình giao thông 584 (đầu tư 30 triệu USD xây dựng Trung tâm thương mại tại Hoa Kỳ) và Tổng công ty Viễn thông quân đội Viettel (đầu tư thiết lập và khai thác mạng viễn thông sử dụng công nghệ VOIP cung cấp dịch vụ điện thoại và mạng thông tin di động tại Campuchia với 27 triệu USD vốn đầu tư).

Như vậy, các doanh nghiệp Việt Nam đã nới rộng “hiện diện kinh tế” ở 35 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, châu Á chiếm phần lớn với 167 dự án, tổng vốn đầu tư khoảng 751 triệu USD. Không chỉ dừng ở phạm vi khu vực, các doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu vốn sang các quốc gia ở châu Âu, châu Mỹ. Ngoài các “dự án truyền thống” như xây dựng trung tâm thương mại, còn có những dự án khai thác, sản xuất các sản phẩm có tính cạnh tranh cao. Chẳng hạn, Tổng công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam đã đầu tư một số dự án ra nước ngoài với tổng trị giá khoảng 200 triệu USD. Trong đó, có một dự án nhà máy sản xuất xe buýt có công suất 5.000 xe/năm tại Dominica và 3 dự án tại Venezuela bao gồm nhà máy sản xuất xe tải nhẹ, công suất 18.000 xe/năm, nhà máy sản xuất xe máy và nhà máy sản xuất trạm trộn asphalt. Trước đó, Petro Việt Nam đã triển khai dự án thăm dò dầu tại Cuba, Cameroon, Peru, Algeria... Một số dự án cũng được Petro Việt Nam thực hiện tại Liên bang Nga, Kazakhstan...

Tuy nhiên, số dự án sản xuất, mang tính cạnh tranh cao như trên... không nhiều.

Vướng ở... “nhà”

Dự báo trong ba năm 2008-2010, ĐTRNN của doanh nghiệp Việt Nam sẽ tăng, trung bình mỗi năm khoảng 0,5 tỉ USD. Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch - Đầu tư) nhận định tổng vốn đầu tư ra nước ngoài năm nay đạt trên 500 triệu USD, tăng 20% so với năm 2007. Hiện tại, Việt Nam đã có khoảng 320 dự án ĐTRNN với tổng vốn đăng ký 2,5 tỉ USD, trong đó 1 tỉ USD đã thực hiện. Tuy nhiên, hoạt động ĐTRNN vẫn còn nhiều vướng mắc về mặt cơ chế và thiếu hẳn sự hỗ trợ từ chính sách.

Tại một hội nghị về ĐTRNN, ông Cao Viết Sinh, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư khuyến nghị đã đến lúc Nhà nước cần thống nhất quan điểm coi ĐTRNN là phương thức quan trọng nhằm giành quyền chủ động trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Nhiều ý kiến đề nghị các nhà đầu tư trong nước cần phải được tạo điều kiện hơn nữa để “đem vốn” ra nước ngoài. Thứ nhất, cần có cơ chế hỗ trợ, khuyến khích để thúc đẩy hoạt động ĐTRNN, trong đó, có những giải pháp đột phá, mang tính chất “cú hích” để khuyến khích doanh nghiệp. Đồng thời, phải tăng cường công tác xúc tiến đầu tư trong những năm tới, cụ thể là thúc đẩy đầu tư của Việt Nam sang một số địa bàn trọng điểm (Lào, Nga, Hoa Kỳ, Campuchia)... Thông tin cũng là một trong những khó khăn đối với doanh nghiệp muốn ĐTRNN, đặc biệt là về chính sách thu hút đầu tư, luật pháp chính sách liên quan đến hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh, tiềm năng và cơ hội đầu tư trong một số ngành, lĩnh vực, dự án kêu gọi đầu tư nước ngoài ở nước sở tại.

Vấn đề được doanh nghiệp chờ đợi hơn cả là chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước. Theo ý kiến của nhiều doanh nghiệp, một số dự án đầu tư để thực hiện mục tiêu quan trọng có tác động tích cực tới phát triển kinh tế của nước ta như sản xuất điện nhập khẩu về Việt Nam, khai thác một số khoáng sản thay thế nhập khẩu, phục vụ sản xuất, chế biến trong nước “đáng” được hưởng chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ về nguồn vốn. Ngoài ra, trong một số trường hợp đặc biệt, Nhà nước có thể góp vốn cùng với doanh nghiệp để thực hiện dự án, chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp...