Sáp nhập ngân hàng: Bao giờ có cơ chế?

Thứ bảy, 11/10/2008

Liên kết, sáp nhập để tăng năng lực cạnh tranh là con đường tất yếu của các ngân hàng Việt Nam

Yếu tố quyết định sự thành công của việc mua - bán, sáp nhập DN là sự phù hợp của kế hoạch hòa nhập sau khi việc mua - bán, sáp nhập đã diễn ra.

Một trong những chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ nhằm chủ động ứng phó với tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu là việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sớm xây dựng, trình Chính phủ ban hành quy định về việc sáp nhập, hợp nhất, mua lại, phá sản những ngân hàng gặp vấn đề, để có căn cứ pháp lý thực hiện chủ trương về cơ cấu lại đối với những ngân hàng thương mại (NHTM) và tổ chức tín dụng yếu kém, bảo đảm sự lành mạnh, an toàn của cả hệ thống.

Thực tế, tại Việt Nam đã có nhiều vụ sáp nhập, hợp nhất ngân hàng, chẳng hạn như NHTM cổ phần nông thôn Tây Đô (TP. Cần Thơ) sáp nhập vào NHTM cổ phần Phương Đông (TP. HCM). Từ khi NHNN thực hiện chiến lược thực hiện chấn chỉnh các tổ chức tín dụng cổ phần đến nay, đã có không ít ngân hàng cổ phần nông thôn được sáp nhập với những ngân hàng lớn ở đô thị. Có thể kể ra các đơn vị như NHTM cổ phần Phương Nam sáp nhập với NHTM cổ phần Châu Phú (An Giang), NHTM cổ phần Đông Á mua lại NHTM cổ phần Tứ giác Long Xuyên, NHTM cổ phần Thương Tín sáp nhập với NHTM cổ phần Thạnh Thắng - Cần Thơ. Trước đó, Ngân hàng Quốc tế Hà Nội cũng đã mua lại NHTM cổ phần Mekong, Ngân hàng Đại Nam sáp nhập vào Ngân hàng Phương Nam...

Tại một cuộc hội thảo về mua - bán, sáp nhập doanh nghiệp do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức mới đây, ông Phan Minh Tuấn, Trưởng đại diện Dragon Capital tại Hà Nội cho rằng, yếu tố chính quyết định sự thành công hay thất bại của việc mua - bán, sáp nhập doanh nghiệp là sự phù hợp của kế hoạch hòa nhập sau khi việc mua - bán, sáp nhập đã diễn ra. Đối với việc sáp nhập ngân hàng cũng không phải ngoại lệ, do đó cần phải giải quyết được các vấn đề về nhân sự, đãi ngộ, tích hợp hoạt động, bán và thanh lý tài sản, phản ứng của các đối thủ cạnh tranh, quan hệ và giao tiếp giữa các bộ phận và công ty thành viên, kế hoạch dự phòng...; đặc biệt là khả năng hòa nhập của nhóm lãnh đạo ngân hàng sau khi sáp nhập.

Những vấn đề trên tưởng đơn giản nhưng thực hiện lại không hề dễ dàng. Được biết, sau khi từ bỏ kế hoạch thành lập Ngân hàng Hồng Việt, Petro Vietnam từng có kế hoạch đổ vốn, nhân lực và công nghệ dự định dành cho Hồng Việt để tham gia tái cấu trúc Ngân hàng Dầu khí Toàn cầu. Tuy nhiên, sau rất nhiều vòng đàm phán, hai bên đã không đi đến được thỏa thuận cuối cùng. Petro Vietnam đã phải trả lại tiền góp vốn thành lập Ngân hàng Hồng Việt cho cán bộ, công nhân viên trong Tập đoàn, sắp xếp lại nhân sự đã từng tuyển dụng và dự kiến chuyển hệ thống công nghệ thông tin đã đầu tư cho Hồng Việt sang Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí (PVFC). Trước đây, một số ngân hàng lớn khi nhận nhiệm vụ sáp nhập một số ngân hàng nhỏ đã mất rất nhiều thời gian và nguồn lực để giải quyết những tồn tại của các đơn vị này.

Liên kết, sáp nhập để tăng năng lực cạnh tranh là con đường tất yếu của các ngân hàng Việt Nam trong quá trình hội nhập và nhất là để chống đỡ với cuộc khủng hoảng tài chính đến từ bên ngoài. Thông điệp từ NHNN đưa ra là khuyến khích các ngân hàng nhỏ sáp nhập vào ngân hàng lớn để tăng khả năng hoạt động, tuy nhiên một hành lang pháp lý cụ thể cho vấn đề này hiện vẫn chưa có. Hai tiêu chí thường được đề cập nhiều nhất như những điều kiện cần để một ngân hàng phải sáp nhập là ngân hàng đó không đủ quy định vốn điều lệ và ở trong diện kiểm soát đặc biệt. Tuy nhiên, ở thời điểm này chưa có ngân hàng nào được công bố nằm trong diện trên, vì đến cuối năm nay mới là thời hạn cuối để ngân hàng tăng vốn điều lệ lên mức 1.000 tỷ đồng và NHNN từng tuyên bố hiện không có ngân hàng nào nằm trong diện kiểm soát đặc biệt.

Rõ ràng thực tế hiện nay, cơ quan quản lý không thể dùng mệnh lệnh buộc các ngân hàng sáp nhập hay hợp nhất, mà phải dựa trên điều kiện kinh tế và trên cơ sở tự nguyện giữa các ngân hàng với nhau. Theo kinh nghiệm của các nước phát triển, khi nền kinh tế tăng trưởng đến mức độ nào đó, để đáp ứng nhu cầu cạnh tranh, các ngân hàng sẽ phải tự sáp nhập vào nhau nhằm tăng năng lực tài chính, tăng quy mô vốn, mạng lưới... Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay là phải khẩn trương chuẩn bị khung khổ pháp lý, hướng dẫn chi tiết cho việc sáp nhập, hợp nhất giữa các ngân hàng.