Quản trị ngân hàng: Ưu tiên số một

Thứ bảy, 11/10/2008

Điều quan trọng đối với hoạt động ngân hàng vẫn phải là chất lượng, chứ không phải quy mô vốn hay số lượng.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang gấp rút trình Chính phủ ban hành nghị định mới thay thế Nghị định 49/2000/NĐ-CP về quản trị trong lĩnh vực ngân hàng.

Theo ông Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng, NHNN, nghị định mới được soạn thảo một cách rất công phu, dựa trên các tiêu chí của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và các chuẩn mực của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) về quản trị doanh nghiệp. Đây có thể nói là cuộc cách mạng thực sự trong lĩnh vực quản trị ngân hàng.

Theo ông Nghĩa, dự thảo Nghị định cũng giải quyết căn bản khung giám sát hệ thống của ngân hàng thương mại (NHTM) và quyền lợi của cổ đông nhỏ. Dự thảo khẳng định vị thế giám sát của HĐQT, quyền tự chủ của ban điều hành bằng cách đưa ra hàng loạt ủy ban… Ngoài ra, quy định mới sẽ khiến HĐQT không dễ dàng can thiệp vào quyền của tổng giám đốc.

Những chuẩn mực về việc cấp phép thành lập NHTM trong nước và nước ngoài tại Việt Nam, bao gồm ngân hàng 100% vốn của nước ngoài, văn phòng đại diện… cũng được làm mới. Với mục tiêu rất rõ là hạn chế về mặt số lượng, nên NHNN phải đưa ra những rào cản về mặt định lượng để khống chế số lượng ngân hàng nội địa và ngân hàng nước ngoài mới. Ví dụ, quy định về vốn điều lệ là 3.000 tỷ đồng, vốn tự có của cổ đông sáng lập là 500 tỷ đồng trở lên và phải hoạt động 3 năm liên tục có lãi… Một số chuyên gia ngân hàng cho rằng, mức khống chế này có thể sẽ không cao đối với ngân hàng nước ngoài, nhưng đối với ngân hàng trong nước thì khó có thể với tới. Ông Nghĩa cho rằng, những quy định này có thể nói là rất khắt khe đối với doanh nghiệp Việt Nam và gần như các tập đoàn quốc doanh bị khống chế về việc tham gia thành lập ngân hàng mới.

Tuy nhiên, điều quan trọng đối với hoạt động ngân hàng, theo ông Nghĩa, vẫn phải là chất lượng, chứ không phải quy mô vốn hay số lượng. Tại Mỹ, vẫn có cả ngàn ngân hàng với vốn tự có khoảng 20 triệu USD, còn nhỏ hơn các NHTM đang tồn tại ở Việt Nam. Hơn nữa, thực tế của cơn khủng hoảng tài chính ở Mỹ vừa qua cũng cho thấy, những ngân hàng quy mô khổng lồ như Goldman Sachs, Lehman Brothers, Morgan Stanley… lại chính là những đối tượng gục ngã đầu tiên, chứ không phải các ngân hàng quy mô nhỏ.

Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, điều đáng lo ngại nhất vẫn là sự yếu kém về quản trị doanh nghiệp, quản trị rủi ro, công nghệ trong lĩnh vực ngân hàng. Và những khó khăn trong cạnh tranh về quản trị là điều mà ngân hàng Việt Nam sẽ gặp trong tương lại gần, khi mà ngân hàng nước ngoài có mặt nhiều hơn tại Việt Nam và sẽ triển khai rất nhanh chóng.

Trao đổi với báo giới mới đây, ông Ayumi Konishi, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng, đối với bất kỳ ngân hàng nào, dù lớn và nhiều kinh nghiệm đến đâu, thì khi xây dựng, phát triển một sản phẩm mới, bao giờ cũng có rủi ro… Sự khủng hoảng của các ngân hàng Mỹ chính là bài học lớn về sự kiểm soát rủi ro trong hệ thống ngân hàng. Các NHTM Việt Nam hiện có hệ thống quản lý rủi ro, nhưng chưa căn bản và nền tảng. Theo ông Ayumi Konishi, tất cả vấn đề đó tại các ngân hàng Việt Nam mới chỉ trong giai đoạn phát triển.

Theo ông Lê Đắc Sơn, Tổng giám đốc VP Bank, thời gian không còn nhiều để tự đầu tư, tự học hỏi. Cách nhanh nhất để nâng cao sức cạnh tranh là hợp tác với ngân hàng nước ngoài. Đối với ngân hàng Việt Nam không có cổ đông nước ngoài, nên tự nhìn nhận khả năng cạnh tranh thực tế của mình. Với mốc thời gian hội nhập đã được xác định rõ ràng, ngân hàng trong nước cần đánh giá một cách khách quan năng lực của bản thân để xem xét khả năng sáp nhập với các ngân hàng khác. "Nên chủ động sáp nhập với ngân hàng đã có đối tác chiến lược nước ngoài, bởi các ngân hàng này có hệ thống quản trị ở trình độ cao do cổ đông chiến lược hỗ trợ và chuyển giao, đồng thời có định hướng phát triển rõ ràng", ông Sơn nhận định.